Yuktiprakasha 1.p248

1.p248

kālameṃ tisake yaśarūpī putraneṃ vastu sthānīṃ koī padārtha (īśvarase bhinna svargādika) kṣamārūpī mātāke pāsa māṃgā. taba usaneṃ samajhāvaneṃ sthānīṃ yaha kahā ki, yaśarūpī bhakta ho karake jo kisī padārthakī vāṃchā karegā to apayyarūpa ho jāyagā. yāteṃ svargādika rūpī cūlhe aura saṃyamarūpī agnimeṃ isako dekara jalā diyā. taba vaha upāsanāke jijñāsurūpī brāhmaṇaneṃ dekha karake kahā ki, tumaneṃ yaśarūpī bhaktaputrakā abhāva kara diyā. tumase bhojana sthānī upadeśa lenā ucita praśnaḥ-isaviṣe pramāṇa kyā hai ? uttaraḥ-isaviṣe pramāṇa gītāmeṃ kahā hai || kauṃteya pratijānīhi na me bhaktaḥ praṇaśyati || isakā artha, he kauṃteya ! tūṃ niścayakarake pratijñā kara ki, merā daṃḍa diyā. taba jīvanesthānīṃ yathārtha upāsanāke nirṇayavālī saṃjīvanī vidyākarake yaśarūpī putrakoṃ khaḍā prasanna hokarake upāsanāṃke sādhanarūpī bhojanakoṃ pāyakarake usa yathārtha nirṇayakī vidyākī vāṃñchā karī ki, upāsanāṃke ācāryakoṃ prārthanā karī ki, yaha vidyā mujhakoṃ dījiye taba vaha vidyā isakoṃ dinīṃ. jaba isase yathārtha upāsanāṃke nirṇayakī vidyā pāī taba dagdha hone rūpī lopa huī. parāśāṃtistrīke jivāvaneṃrūpī udayakī icchā karatā bhayā, arthāt mokṣakī vāṃchā karī. aura jahāṃ parāśāṃti vidyārūpī kanyā laya hogayī thī, tahāṃ parāśāṃti vidyā jīvanesthānīṃ prakaṭa huī. aura usake sātha karmakāṃḍarūpī jijñāsu jale hue puruṣasthānīṃ prakaṭa huā. aba ina tīnoṃ jijñāsuoṃmeṃ parāśāṃti vidyākā adhikāra jale hue puruṣasthānīṃ karmeṣṭikoṃ hai ? athavā tīrtha yātrā karanevāle puruṣasthānī upāsanāke jijñāsuko hai ? athavā kuṭi bāṃdhakarake baiṭhanevāle puruṣa sthānīṃ jñānake mumukṣukyoṃ hai ? kāraṇa ki, saṃbaṃdha tīnoṃke kanyāke pitāsthānī jñānakāṃḍane upāsanāke jijñāsu aura karmakāṃḍake jijñāsukyoṃ kahā ki, tumako upāsanārūpī strī aura karmakāṃḍarūpī putraneṃ saṃbaṃdha sthānī upaisapara dṛṣṭāṃta kahate haiṃ. eka mātāke tīna putra haiṃ. hai. una tanoṃke artha mātāne dālakā pānīṃ, khicaḍī aura cūramāṃ aisā tīna prakārakā bhojana banāyā. jaba tīnoṃ putra bhojanake artha āye taba baḍā bhāī jo śataisehī dārṣṭāṃtika kahate haiṃ. śrutirupī mātāke artha karmarūpī dālakā pānī, upāsanārūpī khicaḍī aura jñānarūpī cūramā kiyā. baḍe putra sthānīṃ jñānīneṃ vicāra karake tīnoṃke vibhāga karake diyā. yaha vedakā avirodha mumukṣu puruṣaneṃ tisa parāśāṃtividyārūpī kanyākī vāṃchā karī. taba jñānakāṃḍarūpī pitāneṃ kahāki, tūṃ to adhikārī hai tujhakoṃ vivāha deṃge. taba vedapāṭhī brāhmaṇarūpī jñānake kanyā denesthānīṃ parāśāṃtirūpī vidyā dinī. aura putra honeṃrūpī jñāna huvā. aura ghara vasānerūpī usakoṃ apane svarūpakī prāpti huī. aise vairāgyādika sādhanoṃkarake || śraddhāvāṃllabhate jñānaṃ tatparaḥ saṃyateṃdriyaḥ || jñānaṃ labdhvā parāṃ śāṃtimacireṇādhigacchati || 1