Bhagavadgita 3.28
Tattvaprakāśikā 3.28
- Language
- Sanskrit
3.28
ta0 ṭī0-dehaviyogayogayoravarjanīyatve'pi asmadanubhūtabhīṣmādideheṣu naśyatsu etānkathaṃ punardrakṣyāmaḥ kva gamiṣyantīti śokakāraṇamastītyata āha—avyaktādīnīti | avyaktaṃ triguṇātmakaṃ pradhānaṃ māyādirutpatteḥ pūrvaṃ svarūpaṃ yeṣāṃ tānyavyaktādīni bhūtāni cetanādheyabhūtaśarīrāṇi sadarūpakāraṇadravyātmanā sthitānyapi atisūkṣmatvādupalabdhumayogyāni, natu tārkikābhimataprāgabhāvarūpāṇi tato vyaktamabhivyaktamavasthāntarāpattilakṣaṇaṃ janmaiva madhye yeṣāṃ tathā tāni | sadeva kāraṇadravyamavasthāntarāpattyā kāryavyaktādiśabdābhidheyaṃ pratyakṣaśāstrābhyāṃ gṛhyate, ato madhye'vasthāntarāpannānyapi kāraṇābhinnānyeva | “sadeva somyedamagra āsīt ”iti śruteḥ “tadananyatvamārambhaṇaśabdādibhyaḥ, bhāve copalabdheḥ, sattvāccāvarasya ” ityādisūtrebhyaśca | nanu “ asadevedamagra āsīttataḥ sadajāyata ” iti śruteḥ kāryasyotpatterasatpūrvakatvoktestadananyatve cāsadevedaṃ jagaditi cenna, etacchrutisthāsacchabdārthasya sūtrakāreṇaiva nirṇītatvāt “asadvyapadeśāditi cenna, dharmāntareṇa vākyaśeṣāt, paṭavacca” iti sūtrābhyām | anyathā tatraiva vākyaśeṣe “kathamasataḥ sajjāyeta ” iti śrutivirodhāt, asata utpattyaṅgīkāre tilebhya iva sikatābhyo'pi tailotpattiḥ syānna ca sā dṛṣṭā śrutā vā | tasmātsat eva sūkṣmadravyasya sthūlāvasthāpattiḥ kāryatvenābhidhīyate iti dik | yadupādānakaṃ vastu tasya tatraiva layo nānyatretyāha-avyaktanidhanānyeveti | avyakte pradhāne eva nidhanaṃ prāṇaviyogānantarāvasthānaṃ yeṣāṃ tāni ghaṭakuṇḍalādermṛtsuvarṇādisvarūpāpattivat | tatraivambhūteṣu deheṣu naśyatsu kā paridevanā kaḥ śokanimitto vilāpaḥ| buddhimato na yujyata ityarthaḥ |
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit