Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 7.14

Commentary of Nīlakaṇṭha 7.14

Language
Sanskrit

7.14

3 nīlakaṇṭhavyākhyā ( caturdharī ) | vidyairbhāvaiḥ prakāśapravṛttiniyamārthairguṇamayaiḥ sattvarajastamoguṇavikāraiḥ idaṃ carācaraṃ prāṇijātaṃ jagacchandavācyaṃ mohitaṃ sat ebhyo guṇebhyaḥ paraṃ māṃ na jānāti | yathā rajjvāṃ sarpabhrameṇa vyākulaḥ sarpātparāṃ rajjuṃ na jānāti tadvat | paratve hetuḥ avyayam | ete bhāvāḥ pariṇāmitvādyayavantaḥ, ahaṃ tu tadviparītaḥ sākṣītyanvayaḥ |
3 nīlakaṇṭhavyākhyā (caturdharī) | guṇamayī duratyayā duratikramā | ye māmeva sarvabhūtasthaṃ bhagavantaṃ vāsudevaṃ prapadyante viṣayīkurvanti ta evaitāṃ māyāṃ taranti | adhiṣṭhānajñānenaiva samūlasya bhramasyocchedo bhavati natu jñānāntareṇa vā vṛttinirodhena vetyarthaḥ | ayamarthaḥjīveśvaravibhāgaśūnye śuddhacinmātre kalpito māyādarpaṇaśritapratibimbarūpaṃ jīvaṃ vaśīkṛtya bimbacaitanyamanurudhya pracalati |
3 nīlakaṇṭhavyākhyā (caturdharī) | ayaskāntamanurudhyeva lohaśalākā | idameva īśvarādhīnatvaṃ māyāyāḥ | īśvarasya ca māyādvārā sarvasraṣṭṛtvamapi | tathāca śrutiḥ 'tasmānmāyī sṛjate viśvametattasmiṃścānyo māyayā sanniruddhaḥ' iti | tathācaikaiva māyā jīveśvarayorupādhirdarpaṇa
3 nīlakaṇṭhavyākhyā ( caturdharī ) | iva bimbapratibimbayorbimbapratibimbabhāvānākrāntamubhayānusyūtaṃ śuddhacinmātramanyattṛtīyaṃ muktaprāyam | jīveśvarau ca upādhipakṣapātadaśāyāmalpajñatvasarvajñatvaśāstṛtvaśāsitṛtvādibhāvaṃ bhajete | tāveva tadabhāve upādhipracāradarśinau udā-
3 nīlakaṇṭhavyākhyā (caturdharī) | sīnabodharūpatayā jīvasākṣīśvarasākṣītiśabdābhyāṃ vyavahriyete | evaṃ ca jīva īśvarārādhanāvāptapratyaktattvajñānena māyāyāṃ
kutastarhi sarve tvāṃ prapadya māyāṃ na tarantītyāśaṅkayāha - na māmiti | yato duṣkṛtino'taścittaśuddhyabhāvānmūḍhāḥ ātmānātmavivekahīnāḥ | ataeva narādhamā mā na prapadyante | kuto duṣkṛtinaḥ | yato māyayā'pahṛtaṃ

Linked texts (1)