Bhagavadgita 5.28
Vaṃśī 5.28
- Language
- Sanskrit
5.28
paunaḥ puṇyavācako'tra nityaśabdaḥ 'nityavīpsayoḥ' (pā. sū.) ityatra yathā | lokaprasiddhayā tattaddehe jāte jāte sati jātaṃ jātam | nityaṃ mṛtaṃ vā, tattaddehe vinaṣṭe vinaṣṭe sati vinaṣṭaṃ vinaṣṭaṃ ca, manyase abhimanyase, tathāpi tathā svīkārapakṣe'pi, mahābāho, mahāntau bāhū yasya sa mahābāhustatsaṃbuddhau he mahābāho | anena śokaṃ parityajya yuddhe bāhvormahattvaṃ prakāśayeti sūcitam | tvam arjunaḥ, evam svoktena prakāreṇa arthāt, bhīṣmādināśaviṣaye śocitum śokaṃ kartum, na arhasi na yogyo'si | atra kāraṇaṃ pareṇa ślokena vakṣyate |
avataraṇam-pūrvaślokārthe kāraṇamāha - jātasyeti |
vyākhyā-hi, yataḥ, jātasya janmaprāptasya, dhruvo'vyabhicārī, avaśyaṃ bhāvī, mṛtyurmaraṇam | astīti śeṣaḥ | mṛtyordhruvatvaṃ vidheyam svavartamānasthūlaśarīradhārakaprārabdhaphalakakarmakṣaye jāte iti bhāvaḥ | mṛtasya prāṇaviyogaṃ prāptasya janma ca dhruvam avaśyaṃ bhāvi astīti śeṣaḥ | tattaddehakṛtanūtanatattaddehārambhaka prārabdhaphalakakarmakṛtabhogaprāptau satyāmiti bhāvaḥ | janmavato nāśo nāśavato janma ca avaśyaṃ bhāvinau iti tātparyam | tasmād avaśyaṃ bhāvitvād aparihārye avarjanīye arthe janmamaraṇalakṣaṇe tvaṃ buddhimān arjunaḥ śocituṃ nārhasi ataḥ śokaṃ mā kārṣīrityāśayaḥ |
avataraṇam-kāryakaraṇasaṃghātātmakāni bhūtāni api uddiśya śoko na yuktaḥ kartumiti sakāraṇamāha - avyakteti |
vyākhyā-bhārata he bharatavaṃśodbhavārjuna, avyaktādīni avyaktam adarśanam anupalabdhiḥ, ādirutpatteḥ prāgvarttirūpam yeṣāṃ tāni, vyaktamadhyāni (api) vyaktaṃ dṛṣṭaṃ madhyam utpattimaraṇayorantarālavarti rūpaṃ yeṣāṃ tāni (api) bhūtāni putramitrādikāryakaraṇasaṃghātātmakāni, avyaktanidhanānyeva (punaḥ) avyaktam adarśanam anupalabdhirnidhanaṃ maraṇottaravarti rūpaṃ yeṣāṃ tānyeva bhavanti | maraṇādūrdhvaṃ punaravyaktatāmeva pratipadyante ityarthaḥ | tatra tādṛśeṣu
Linked texts (1)
- Bhagavadgītā — Vyāsa, Sanskrit