Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 5.47

Vaṃśī 5.47

Language
Sanskrit

5.47

kṣudrānandānāṃ brahmānandāṃśatvāt svargādihiraṇyagarbhānandaparyantānandānāṃ brahmānande'ntarbhūtatvācca | 'etasyaivānandasyānyāni bhūtāni mātrāmupajīvanti' (bṛha0) itiśruteśca | ihāpi ca 'sarvaṃ karmā'khilaṃ pārtha jñāne parisamāpyate' (4|33) iti vakṣyati | tasmāt prāgjñānaniṣṭhādhikāraprāpteḥ karmāṇi nityanaimittikāni adhikṛteneśvaraprasādadvārā cittaśuddhidvārā sarvataḥ saṃplutodakasthānīyātmasvarūpabhūtabrahmānandaprāpakajñānaniṣṭhādhikāraprāptaye īśvarāyetikūpataḍāgādisthānīyānyapi kartavyānyevetibhāvaḥ |
avataraṇam—nanu yadi karmayogamavalambya arthāt niṣkāmaiḥ karmabhirātmajñānaṃ saṃpādya paramānandaprāptiḥ kriyate karmayoginā | tarhi mayā jñānayogamavalambya sākṣādeva ātmajñānaṃ kiṃna saṃpādyaṃ jñānayoginā satā ? iticettatrāha—karmaṇīti |
vyākhyā—(he arjuna) te tava aparipakvakapāyasya, ātmasākṣātkārapratibandhakapāpā'śuddhāntaḥkaraṇasyeti yāvat | karmaṇi eva karmaniṣṭhāyāmeva, adhikāro yogyatā | na tu jñānaniṣṭhāyām astīti śeṣaḥ | jñānaniṣṭhā vedāntavākyavicārādiḥ | pūrvaślokagatasya 'vijānataḥ' iti padasya sāmarthyādiha evaśabdena jñānaniṣṭhāyā eva vyavacchedaḥ | nanu tarhi karma kurvato mama tatphalā'bhilāṣo'pi syāditicet tatrāha--mā phaleṣu kadācaneti | phaleṣu phalaviṣaye adhikārastṛṣṇā mā bhūdityarthaḥ | iha adhikāraśabdārtho lakṣaṇayā tṛṣṇā bhavati, mā bhūdityanena saṃvandhe mukhyārthasya bādhāt | kadācana, kasyāmapi avasthāyām | karmānuṣṭhānātprāk paratastatkāle cetyarthaḥ | phaleṣu tṛṣṇā mābhūd ityetadeva prapañcayati-mā karmaphalaheturbhūriti | yadā hi karmaṇaḥ phalasya tṛṣṇayā prayuktastvaṃ karmaṇi pravṛtto bhavestarhi tvaṃ karmaṇaḥ phalasya janmādilakṣaṇasaṃsārasya prāpterhetuḥ prayojakaḥ syāstṛṣṇādvārā | ato maivaṃbhūstvam | nanu yadi karmaphalaṃ neṣyate tarhi kiṃ karmaṇā duḥkharūpeṇa ? ityata āha mā te saṅgo'stvakarmaṇi iti | te tava akarmaṇi karmā'karaṇe saṅgaḥ prītirmābhūt svadharmānuṣṭhānā'bhāve īśvaraprasādasyā'prāpteścittaśuddhyabhāve tattvajñānā'prāptyā saṃsārānmokṣo na bhaviṣyatīti bhāvaḥ |

Linked texts (1)