Pramāṇa · Search · About · API

Bhagavadgita 16.3

Sārārthavarṣiṇī 16.3

Language
Sanskrit

16.3

śrīviśvanātha— ṣoḍaśe sampadaṃ daivīmāsurīmapyavarṇayat| sargañca dvividhaṃ daivamāsuraṃ prabhurakṣarāt|| anantarādhyāye “ūrdhvamūlamadhaḥ śākham” ityādinā varṇitasya saṃsārāśvatthavṛkṣasya phalāni na varṇitāni ityanusmṛtyāsminnadhyāye tasya dvividhāni mocakāni bandhakāni ca phalāni varṇayiṣyan prathamaṃ mocakānyāha—abhayamiti tribhiḥ| tyaktaputrakalatrādika ekākī nirjane vane kathaṃ jīviṣyāmīti bhayarāhityamabhayam, sattvasaṃśuddhiḥ cittaprasādaḥ, jñānayoge jñānopāye amānitvādau vyavasthitiḥ pariniṣṭhā, dānaṃ svabhojyasyānrādeḥ yathocitaṃ saṃvibhāgaḥ, 'damo' bāhyendriyasaṃyamaḥ, 'yajño' devapūjā, 'svādhyāyaḥ' vedapāṭhaḥ, ādīni spaṣṭāni, 'tyāgaḥ' putrakalatrādiṣu mamatā-tyāgaḥ, alolupatvaṃ lobhābhāvaḥ—etāni ṣaḍviṃśatirabhayādīni daivīṃ sāttvikīṃ sampadabhilakṣya jātasya sāttvikāḥ sampadaḥ prāptivyañjake kṣaṇe janmalabdhavataḥ puṃso bhavanti||1-3||
sā. va. prakāśikā vṛtti—pūrva adhyāyameṃ saṃkṣepameṃ varṇita daivī aura āsurī prakṛtike loga māyāke jālameṃ par̤akara vibhinna āsurī yoniyoṃmeṃ janma lekara daivī guṇoṃse sampanna hokara duḥkhapūrṇa janma-maraṇake sāgarako lām̐ghakara bhagavadbhaktike dvārā kramaśaḥ paramārthake pathapara agrasara hote haiṃ tathā antameṃ bhagavān‌ke dhāmameṃ bhagavān‌ke sevāsukhakā rasāsvādana karate haiṃ| aise mukta ye daivī guṇasamūha śubha samayameṃ janma lenevāle uttama puruṣoṃmeṃ daivī pariveśameṃ garbhādhāna ādise pūrṇa, śubhaguṇoṃse sampanna mātā-pitāke santānameṃ karanī cāhie| gītāmeṃ śrīkṛṣṇane svayaṃ kahā hai ki susaṃtāna utpanna karanemeṃ varṇāśrama vyavasthāmeṃ saṃnyāsīko sāmājika cāroṃ varṇoṃ evaṃ āśramoṃkā una saṃnyāsīmeṃ sabhī daivī guṇoṃkā honā parama āvaśyaka hai| śuddha bhaktoṃmeṃ ye sabhī guṇa dṛṣṭigocara hote haiṃ| bhakti-sādhaka śaraṇāgata bhaktako nirbhaya honā cāhie| bhagavān mere rakṣaka haiṃ, ve saba samaya mere sātha haiṃ, saba honā cāhie| aisā viśvāsa honepara bhakta gṛha yā vana jahām̐ kahīṃ bhī kyoṃ na raheṃ, sampūrṇarūpase nirbhaya rahate haiṃ| prahlāda mahārāja, draupadī, pām̐coṃ pāṇḍava, haridāsa ṭhākura ādi isake jīte-jāgate udāharaṇa haiṃ| śrīharidāsa ṭhākura kaṭṭara musalamānoṃke kaṭhora śāsanameṃ navadvīpake bāīsa bājāroṃmeṃ jallādoṃkī māra khāte hue bhī nirbhaya bane rahe| jallādoṃne unheṃ mārakara gaṃgājīmeṃ pravāhita kara diyā, kintu ve pūrvavat svastha śarīrase bhagavatī bhāgīrathīke pravāhase camatkṛta ho gae| ataḥ bhakti sādhakoṃko sarvadā nirbhaya honā cāhie| sattva-saṃśuddhikā tātparya ātma-śuddhise hai| bhakti-sādhakoṃkā caritra saṃnyāsī-brahmacāriyoṃko striyoṃke sātha ghaniṣṭha sambandha nahīṃ rakhanā cāhie| unake lie nirjana sthānameṃ striyoṃse ham̐sī-majāka karanā, bāteṃ karanā niṣiddha

Linked texts (1)