Pramāṇa · Search · About · API

Shaddarshanasamuccaya 3.1

Ṣaḍdarśanasamuccaya 3.1

Language
Sanskrit

3.1

§ 21. avyapadeśyaṃ nāmakalpaṇārahitaṃ nāmakalpanāyāṃ hi śābdaṃ syāt | avyapadeśyapadagrahaṇābhāve hi vyapadeśaḥ śabdastenendriyārthasaṃnikarṣeṇa cobhābhyāṃ yadutpāditaṃ jñānaṃ tadapyadhyakṣaphalaṃ
syāttannivṛttyarthamavyapadeśyapadopādānam | idamatra tattvam-cakṣurgośabdayorvyāpāre sati 'ayaṃ gauḥ' iti
viśiṣṭakāle yajjñānamupajāyamānamupalakṣyate, ^2tacchabdendriyobhayajanyatve'pi prabhūtaviṣayatvena śabdasya
prādhānyācchābdamiṣyate, na punaradhyakṣamiti
§ 22. indriyajanyasya ^4 marumarīcikāsūdakajñānasya, śuktiśakale kaladhautabaudhādeśca nivṛttyarthamavyabhicāripadopādānam ^5 | yadatasmiṃstadityutpadyate tadvyabhicāri jñānam, tadvyavacchedena
tasmiṃstaditi jñānamavyabhicāri
§ 23. vyavasīyate'neneti vyavasāyo viśeṣa ucyate | viśeṣajanitaṃ vyavasāyātmakam
athavā vyavasāyātmakaṃ niścayātmakam ^6 | etena saṃśayajñānamanekapadārthālambanatvādaniśśayātmaka1vyāptirlakṣaṇadoṣaḥ | ato'rthopalabdhiravyabhicārādiviśeṣaṇaviśiṣṭā tatpūrvakapūrvikā yatastadanumānamityeva 2vyākhyānaṃ yuktimat
§ 35. nanvatrāpi trividhagrahaṇamanarthakamiti cet; na; anumānavibhāgārthatvāt | pūrvavadādigrahaṇaṃ ca svabhāvādiviṣayapratiṣedhena pūrvavadādiviṣayajñāpanātham | pūrvavadādyeva trividhavibhāgena
vivakṣitaṃ na svabhāvādikamiti prathamaṃ vyākhyānam
§ 36. apare tvevaṃ sūtraṃ vyācakṣate 3—tatpūrvakaṃ pratyakṣapūrvakaṃ trividhamiti tribhedamanumānam
ke punarbhaidā ityāha- pūrvavadityādi | pūrvaśabdenānvayo vyapadiśyate, vyatirekātprāgavasīyamānatvāt
pūrvo'nvayaḥ, sa evāsti yasya tatpūrvavatkevalātvayyanumānam

Linked texts (1)