Pramāṇa · Search · About · API

Shaddarshanasamuccaya 3.20

Ṣaḍdarśanasamuccaya 3.20

Language
Sanskrit

3.20

§ 45. yatra dharmī sādhanadharmaśca pratyakṣaḥ sādhyadharmaśca sarvadā pratyakṣaḥ sādhyate tatsāmānyatodṛṣṭam | yathecchādayaḥ paratantrā guṇatvādūpavat | upalabdhivvā karaṇasādhyā kriyātvācchidikriyāvat
asādhāraṇakāraṇapūrvakaṃ jagadvaicitryaṃ citratvāccitrādivaicitryavadityādi sāmānyatodṛṣṭasyānekamaudāharaṇaṃ mantavyam
§ 46. nanu sādhyadharmasya sarvadāpratyakṣatvena sādhyena hetoḥ kathaṃ vyāptigrahaṇamiti cet, ucyate
dharmiṇa icchādeḥ pratyakṣapratipannatvaṃ guṇatvakāryatvāderapi sādhanasya taddharmatvaṃ pratipannameva | pāratantryeṇa
ca svasādhyena tasya vyāptiradhyakṣato rūpādiṣvavagataiva | sādhyavyāvṛttyā sādhanavyāvṛttirapi pramāṇāntarādevāvagatā
§ 47. nanvevaṃ pūrvavaccheṣavatsāmānyatodṛṣṭānāṃ parasparataḥ ko viśeṣaḥ | ucyate | icchādeḥ
pāratantryamātrapratipattau guṇatvaṃ kāryatvaṃ vā pūrvavat, tadevāśrayāntarabādhayā viśiṣṭāśrayatvena bādhakena
pramāṇaināvasīyamānaṃ śeṣavataḥ phalam, tasya sādhyadharmasya dharmyantare pratyakṣasyāpi tatra dharmiṇi
sarvadāpratyakṣatvaṃ sāmānyatodṛṣṭavyapadeśanibandhanam | atastrayāṇāmekamevodāharaṇam
§ 49. tasyodāharaṇamāha | yathā—
rolambagavalavyālatamālamalinatvipaḥ
vṛṣṭiṃ vyabhicarantīha naivaṃ prāyāḥ payomucaḥ