Pramāṇa · Search · About · API

Nyaya Ratnamala of Parthasarathi Misra 2.3.4

Nāyakaratna 2.3.4

Language
Sanskrit

2.3.4

nanu yadi prāmāṇyaṃ jñānotpattisamaye'vagamyate yadyutpattau pramāṇatayā na cakāsti tadapramāṇamityutpattāveva pariśeṣānniścetuṃ śakyaṃ vināpi kāraṇadoṣabādhakapratyayābhyāmityaprāmāṇyamapi svata evāpadyeta | maivaṃ vocaḥ | na hi svaśabdo'yaṃ prāmāṇyaparatayā prayuktaḥ prāmāṇyādeva prāmāṇyaṃ bhātīti | nāpi pramāṇaparatayā | yadi hi tathā syāttato'pramāṇeṣu prāmāṇyānavabhāsāt pariśeṣasiddhamaprāmāṇyaṃ syāt | vijñānaparastvayaṃ svaśabdaḥ | vijñānādeva prāmāṇyaṃ bhātīti | tataścāpramāṇajñānādapi prāmāṇyamevātmano'sadapi bodhyata iti nāprāmāṇyasya pariśeṣasiddhiḥ | aprāmāṇyantu pratītaprāmāṇyāpavādarūpeṇa paścādbodhyate | yathā''ha‘tasmāt svataḥ pramāṇatvaṃ sarvatrautsargikaṃ sthitam | bādhakāraṇaduṣṭatvabodhābhyāṃ tadapodyate ||’<sup 7</sup iti || sthitaṃ prāptaṃ pratipannamityarthaḥ | sarvatreti | na kevalaṃ pramāṇeṣu jñānamātre iti yāvat | tathā ‘apramāṇamapi svārthe pramāṇamiva hi svataḥ’ iti | na ca pramāṇajñānānyadhikṛtya cinteyaṃ pramāṇānāṃ prāmāṇyaṃ svataḥ parato veti | kintarhi | yāni tāvat<sup 8</sup sthāṇurvā puruṣo veti parasparopamardakānekakoṭisaṃsparśijñānebhyaḥ smṛtijñānebhyaścātiriktāni<sup 9</sup ghaṭo'yaṃ paṭo'yamityevaṃrūpāṇi jñānāni tāni sarvāṇyadhikṛtya cinteyam | ‘sarvavijñānaviṣayamidaṃ tāvatparīkṣyatām |’<sup 10</sup (ślo. vā. 2. 33.) ityupakramāt |

Linked texts (1)