Pramāṇa · Search · About · API

Tantravarttika 2.2.4.2.7

Tantravārttika (ed. Subbāśāstrī) 2.2.4.2.7

Language
Sanskrit

2.2.4.2.7

na hi devatāḥ stuvānastatpūjāvyāpṛto'pi sankaścidyajata ityucyate . rūpāsamavāyitvācca nātithivaddevatā pūjyamānatāṃ pratipadyate . na ca yajistatpara iti navame vakṣyate . dānena vopādhyāyādiḥ pūjyamāno'pi na karma saṃpadyamāno dṛṣṭaḥ . evaṃ tarhi tadvadeva nityaṃ devatāyāḥ saṃpradānatvenaiva nirdeśaḥ prasajyate . naitasyāstādṛśaṃ saṃpradānatvamapyasti, pratigrahītṛtvābhāvāt . api ca dṛśyate hi kvacitsaṃpradānanirdeśaḥ, “yo'dābhyaṃ gṛhītvā somāya yajata” iti . sarvatheyaṃ devatā na vā'nyaiḥ saṃpradānaistulyā, na ca karmabhirasādhāraṇairnaiva tvātmano kevalaṃ yajiviṣayaṃ karma saṃpradānaṃ vā bhavati . taccaitasyāḥ kriyāsādhanatvātsaptamakārakāsaṃbhavāccaivaṃ kalpyate . na hi devatāśabdavācyenā''tmanā dhātvarthasaṃbandhitvaṃ pratipadyate . tena taduddeśatyāgāṃśena pratigrahītṛvyāpārādvinā'pi kathaṃcitsākalpakalpanayā saṃpradānaṃ nirdiśyate . yadvoddeśagatamāpyamānatvaṃ tyāgāṃśe'pyadhyasya sakalasya yajeḥ karmatvenocyate . tena yatra saṃpradānatvanirdeśastatraitaduktaṃ bhavati . parasvatvamivā''pādayituṃ taduddeśena dravyaṃ tyajediti . yatrāpi karmanirdeśastatraiṣo'rthaḥ, tyaktuṃ dravyaṃ devatāmuddiśediti . tathā ca kevaloddeśavyāpāreṣu tyaktṛtvarahiteṣu yajeti praiṣo bhavati . tadetadubhayamapi lākṣaṇikam . tatrāpi saṃpradānatvaṃ tyāgāṃśāvyabhicāritvādasamastātmakatvāddūṣitamapi satpratyāsannataraṃ devatātvasya . karmatvaṃ tu kriyāntareṣvapi vyāpyamānatvasaṃbhavātsavyabhicāramiti viprakṛṣṭataraṃ devatātvasya . na hi taddevatātvavatsakalaṃ yaji prati karmetyavadhāryate . paramārthataḥ punardevatāśabdena taddhitaśabdena vā devatātvamabhidhīyate, na kārakavibhaktyā kayācit . tathā ca .

Linked texts (1)