Nayaviveka 13.2
Nayaviveka 13.2
- Language
- Sanskrit
13.2
jīvanatatkālayoḥ prāptatvānna vidhiḥ yāvadupabandhatayā jīvanavidhiriti
cet; na, tadā hi jīvanaṃ homavyāptam | na jīvanavidhau homena vyāptiḥ
kintu jīvane homavidhau; sa ca na yukta iti yāvadupabandhasiddhasya jīvanalakṣitakālavidhiḥ, na ca yāvadupabaddhakālavidhiḥ yena kālasyāpi vyāpyatayā vidhirna syāt | tāvatā ca kālena homābhyāsasyaivānvaya ityabhyāsalakṣaṇāpi | lakṣaṇādvaye satyapi liṅo mukhyayārthatvādanvitābhidhānasiddhiḥ
nanu jīvanasya nimittatve jīvanaṃ homavyāptameva | nimittatvaṃ cādhikāriviśeṣaṇasyaiva | ato'dhikārāntaraṃ yuktam-maivam | kāmādhikāraviṣayatayā sākṣācchrutervyāpyatayā kalpitanimittādhikārāvagamasya vilambitattvāt prayuktikalpanāpekṣayā ca vilambāt na kāmaniyogaparatayā'vagatasya
homāderniyogāntaraparatā yuktā | tulyarūpadhikāradvaye hi na virodha iti
jīvanādhikārāsambhavānna lakṣaṇādvayaṃ yuktamiti pūrvaḥ pakṣaḥ
śrutitastāvajjīvanasya homavyāpyatā'dhigatā tayā nimittatā | sā
cādhikārāntaraparyantā | taddhāne śrutahānādato niyogāntaraviṣayatāpi
mukhāntareṇa bhavantī kāminiyogamātraparatayā na bādhyate
vivaraṇe tu viṣayābhedāt niyogābheda iti lakṣaṇādvayena pūrvapakṣaṃ kṛtvā
yathā kṛtibhedadvāreṇānubandhabhedo niyogaṃ bhinatti tathā niyojyo'pi
svakṛtidvāreṇa svakṛtyavacchinnasya bhāvārthasya niyojyāntarakṛtyavacchinnādavāntarabhedamāpādya śāstrārthībhūtaniyogabhedamāpādayatyeva | ato niyojyasya na sākṣādanubandhatā | śāstrārthībhūtaniyogabhedāpādakatā śāstrabhedāpādakatā ca siddhā adhikāralakṣaṇasādhyabhedāyattatvānniyoga-
Linked texts (4)
- Adhyāyas 1–7 (input A. Pohlus) — Sanskrit
- Mīmāṃsāsūtra — Jaimini, Sanskrit
- Adhikaraṇaratnamālā — Sāyaṇa, Sanskrit
- Tautātitamatatilaka — Bhavadeva Bhaṭṭa, Sanskrit