Nayaviveka 6.11

6.11

tsaṅgateradhyāyasthaḥ| taduktaṃ “vyaktyarthatve loke vede arthāsaṃsparśitaive”ti
pūrvapakṣastu śābdairanyatokteḥ “laukikānāṃ vaidikānāṃ ce”ti
rūpānyatvācca devāsaḥ tmanā aggiḥ iti varṇāgamalopavikāraiḥ | arthānyatāpi “uttānā vai devagavā vahanti” iti “hiraṇyaparṇo vanaspatiḥ” iti
“ghṛtaṃ madhu” iti | nanu tatrāpiśabdārthayoḥ tattāpi prāyeṇa | maivam | tattā
anyatā veti na lokavyutpattiḥ niyatā | chedanādivyutpattirniyatā
chedanādivyutpattiniyamapūrvikaiva yūpādāvapi vede vyutpattiḥ nānyathā
nanu varṇāgamādāvapi yūpapratyabhijñānādarthatattā | tanna | loke na tathā
sādhuteti nautpattikī padapadārthadhīrvede
rāddhāntastu-varṇato'nyatvepi arthadhīhetuvarṇasaṅghātapratyabhijñānameva
varṇato vikārepi tarucchedanādau vanatatteva varṇagaṇatattayaiva hi tadarthadhīḥ
na tu sajātīyaśaktipratyabhijñayā padatattā, paryāyepi tattāpatteḥ | na ca
śaktivyaktitatattā, varṇagatatayaiva hi sā | na ca loke tathā na sādhuteti
vedepi neti vaktuṃ śakyam tathā vede'nādiprayogāt | ata evāvasthānyatvāt
laukikavaidikaprabhedaḥ śabdānāṃ sāpekṣatvānapekṣatvāvasthānāt alpavarṇatatve
urukamityatra kavarṇena kāśaśabdalakṣaṇayā'rthadhīḥ
evamapi lokavyutpattito'nyādau vyutpatteḥ vedepi padapadārthadhīsiddhernānadhyavasāyaḥ | na cottānavahanādi mānasiddhaṃ yena tadarthatā
arthānyatve ca vahanādyarthājñānameveti na tato'nyatvadhīḥ uttānavahanādi
stutyanvitam | kutaṇatvo'gniriti vadatā pratyabhijñoktā | sādhuśabde
sthitepi loke anyatayā vede śaṅkotthānāt uttarataścintā tulyarūpārthe
vakṣyamāṇepītyantarācinteyaṃ kṛtā