Nayaviveka 6.5

6.5

pūrvapakṣastu-mandadhiyāṃ śrutavedārthakramakālaviruddhakṣutādyācamanadakṣiṇācārādismṛtirābhāti | kṣutādinimittepi antarā ācamane vedaṃ kṛtvā
vediṃ karotīti śrauto'yaṃ kramo bādhyate | vitateranyatvāpatteḥ | tathā śrutavedārthapradhānatā aṅgānāṃ dakṣiṇaikakareṇānuṣṭhāne prāpte smārte vilambāpatterbādhyeta | nanu gṛhītakṛtsnaśrautasmārtānuṣṭheyānuguṇakramakālagrahaviṣayeyaṃ
cinteti na kramakālayoḥ smārtagrahaviparītatā | tanna | śrautānuṣṭheyamātrānuguṇaḥ śrutyādigamyaḥ krama iti pañcame sthitam | pratyakṣacodanālakṣaṇānujñānāt kramasya smārtānāmanumeyacodanārthatayā jaghanyatvāt na tadguṇatā
kramasyeti phalataḥ pañcame sthitam | ataśca kramāvirodhī smārtaniveśaḥ
evaṃ pratyakṣacodanālakṣaṇaṃ aṅgānāṃ mukhyakālatvaṃ virodhismārtaniveśanirodhakaṃ dakṣiṇekakarācāre yajñopavīte calati ca prayogavilambāpatteḥ
mukhyakālatāhāniḥ
siddhāntastu-vilambito'pi smārtasya kāryatvāt kārye ca śabdena
tātparyataḥ pramite paścāt tadanuṣṭhānānuguṇatayā kramo'pi śābda iti
smārtamapi kāryaṃ vilambitaṃ pratīkṣya pratyakṣaśabdāntargatakramagraha iti
smārtaniveśānurodho kramaḥ iti | pañcame tu yacchrautamātrāguṇatvaṃ
phalata uktaṃ tadetannayānanusandhānāduktamiva phalato bhāti
kālo'pi pracayaḥ kāryāṇāṃ, tataḥ smārtakāryaniveśāt paścāt tadanurodhī
na kāryaguṇaḥ3 | atrottaram—api ca prāptānāṃ padārthānāmuttarakālaḥ kramaḥ
pravartata iti bhāṣyamevamāha
prāptāyāṃ dīkṣāyāṃ kartṛniyamārthaṃ vākyaṃ, na kramaniyamārtham kramādaraḥ
kathañcit ktvāśrutibodhitaḥ kāryānuṣṭhānānuguṇatayā paścādāpatita iti
svāvasare pañcame vakṣyāmaḥ | kālo'pi pracayo vidheyakriyāṇāṃ taduttarakālamāpatatīti na sākṣādvidheyaḥ | paurṇamāsyapi pracitikāla eva
na hi kāla eko vibhurnityaḥ, paurṇamāsīdvitīyādiṣvapi nityasyāviśeṣāt | kintu grahakriyāntarapracitireva | saṃyogajā pratipadādiḥ paurṇamāsyantā | vibhāgajā pratipadādirevāmāvāsyānteti nityakālopahita-