Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.1

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.1

Language
Sanskrit

54.7.1

|| oṃ namaḥ śivāya || unmattasyonmattasaṃvarṇanamiti | yathā unmatta unmattāntaraṃ ślāghata evamalabdhavṛtti sāmānyaṃ tathāvidhamevālabdhavṛtti dravyaṃ pradarśayatīti | anityānāntviti | tantupaṭādīnāṃ yuteṣu bhinneṣvāśrayeṣu samavāyitvaṃ tantūnāmaṃśuṣu samavāyāt paṭasya tantuṣviti | vibhūnāntu parasparamākāśādīnāmiti | pṛthagga- 25 timattvayutāśrayasamavāyitvayorabhāvāt | suśikṣitāstviti prābhākarāḥ | te hi sāmānyākāraṃ rūpaṃ padārthasyāhuḥ | na ca rūpaṃ rūpiśūnyamupalabhyate | padārthāntarāṇāṃ hi svarūpeṇa labdhātmalābhānāmavagatānāñca parasparasambandhacintā kriyamāṇopapadyate, rūpasya tvākṛṣṭarūpipratipattereva pratipattiriti anya eva sambandhāntaravilakṣaṇo'yaṃ sambandha iti kā anayoḥ sambandhaṃ prati vimatiḥ "kathaṃ vṛttiḥ" ityādiketi | tathā cāhuḥ 'sambandhitayā hyanavagamyamānaṃ sāmānyaṃ sāmānyam iti nāvagamyate | sambandhantarasavapekṣā hi sambandhantarabuddhiḥ | viśeṣataścātra rūpatayā sambandhitāvagamyate | na ca rūpiśūnyā rūpabuddhirasti | rūpataiva tadā na syāt' iti | na cāpyanyatareti | buddhiradhyavasitatadbhāvatvena bhrāntiḥ, śuktāviva rajatarūpatvenādhyavasitāyām | atadrūpasya jñātvāpi kenacit sādṛśyādinā tadrūpādhyāropaṇamupacāro 'gaurvāhīkaḥ' iti yathā | vicitravikalpaprabandheti | nirvikalpottarakālaṃ yo'yaṃ gaurgaurityādirabāhyasparśī vikalpaprabandhaḥ | yeṣvanugataṃ tatsāmānyaṃ teṣu buddhyānanusandhīyamāneṣu tadvṛttisāmānyagrahaṇāsambhavānna cānusandhānasāmarthyaṃ buddherasti |

Linked texts (1)