A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.14
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.14
- Language
- Sanskrit
54.7.14
anye pūrvāparībhūteti | pūrvāvasthāmatikrānta uttarāṃ phalotpattikālabhāvinoma[vasthāmā]śritaḥ kramarūpaḥ sādhya ucyate | kṣaṇasamudāyātmakā ekaphalotpādakatayā hyadhiśrayaṇād yavādayaḥ kṣaṇā ekatve[na yava] śabdavācyāḥ | atastasya pākāderekyādapūrvāparāpūrvāparāḥ sampa[nnā] iti.... 'grāmaṃ gaccha' ityādau hi ājñayā preritastatsampattyarthameva pravarttamāno dṛśyate'taḥ saiva kāryam | nanu dhātvarthaṃ grāmagamanamasau sādhayituṃ pravarttate tannetyāha bhāvārthamātrakāryatvapakṣasyātidaurbalyāt | vakṣyamāṇanotyeti bhāvaḥ | tatsiddhaye hi puruṣaḥ pravarttata iti | yadi hi asau tatsiddhaye na pravartteta kāryameva tanna syāt, ataḥ 'ātmanaḥ kāryatāsiddhaye pravarttayati' ityarthāt prerakatvam, kāryatvena niyogapratīteḥ; niyogo hyājñārūpaḥ kāryatvenaiva pratīyate śabdāt | apare punarabhinavamiti | mīmāṃsāyāṃ tṛtīyadarśanakartṛbhaṭṭanārāyaṇamatopanyāsaḥ | yasmin pratote sati nirudyogasya sata ātmanaḥ sodyogatvaṃ bhavati sa udyogaḥ | apekṣaṇe'peti | buddhīnām | athaikātmavṛttitvaṃ sambandho buddhīnāmiti tannetyāha ekārthavṛttiprāyastviti | gauraśvaḥ puruṣo hastītyādibuddhīnāmapyekārthasamavāyādvākyārthatve'pi vākyārthatvaprasakteratiprasaṅgaḥ | apekṣānuguṇeti | yo yamapekṣate tena tasya vyatiṣaṅgaḥ sambandhaḥ |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit