Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.18

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 54.7.18

Language
Sanskrit

54.7.18

kārakatvānuguṇeti| viśeṣaṇasambandhe hi viśiṣṭaḥ kartā bhavati| viśeṣaṇena sambandha upādeyatve sati viśeṣaṇasya bhavati; yato lohitamuṣṇoṣamupādadate'to lohitoṣṇīṣā bhavanti| upādeyatvābhāvāt tu viśeṣaṇaviśeṣyasambandhābhāvād viśiṣṭasya karturapyabhāva ityanupādeyasya viśeṣaṇasya kārakatvānuguṇyam| adhikṛtasya kartṛtvamiti| yataḥ svargakāmo'trādhikāro ataḥ svargakāmenedaṃ kartavyamityadhikārottarakālamārthaṃ kartṛtvam| yadi hyasau na karoti tattadviṣayo'syādhikāro niṣphala eva syāt| na karturadhikāraḥ| svargakāmakartṛko yo yāgastatra svargakāma evādhikṛta iti yogyatālakṣaṇo'dhikāra ārthaḥ| tadāha, asau svargakāmakartṛko bhavati yadi tatra svargakāmo'dhikriyate| 'tavaitat karma' iti ārthamadhikṛtatvamiti| etacca na yuktam| yadi svargakāmasya kartṛtvenānvayaḥ syāt syādayaṃ pakṣaḥ, sa tu na sambhavatīti tātparyam| karmāṇyāpeti| jaiminirācāryaḥ karmāṇyāpa śeṣabhūtāni manyate| kva teṣāṃ śeṣatvaṃ tadāha, phalārthatvāditi| pratyayārthaḥ kaściditi| yāgaviṣayaḥ prayojakavyāpāro bhāvanākhyaḥ| sādhyasādhanasambandhāparityāgeneti | yajeta yāgena svargaṃ bhāvayet; yato yāgāt svargo bhavati ato yāgaviśiṣṭāṃ bhāvanāṃ kuryāditi | phalañca puruṣārthatvāt puruṣaśca karmārthatvāditi jaiminisūtre pūrvasūtradvayānantarabhāvinī spaṣṭe | audumbarīti | udumbarākhyavṛkṣaviśeṣaprakṛtikā yaṣṭiyaṃjamānamānā yāṃ spṛṣṭvodgātā sāmāni gāyati |

Linked texts (1)