A Cluster of Nyāya Flowers 54.7.3

54.7.3

nānāviśeṣaṇanikareti | nānābhūtāni viśeṣaṇāni gotvaśābaleyatvadravyatvādīni | tadviśeṣaṇopakāraśaktivyatiriktātmano'nupalambhāditi | asyāyamāśayaḥ | dharmiṇaḥ sakāśādamī bhinnā abhinnā vā, bhinnāścedabhyupagamyante tadā bhinnānāṃ sambandha upakāraṃ vinā na ghaṭata iti dharmiṇastadupakārikā śaktiḥ kalpyā | sā ca kalpyamānā ekā anekā vā kalpyeta | anekāścet tāsāmapi śaktīnāṃ tato bhedo'ṅgīkartavyaḥ, na hyekasyānekātmakatvaṃ sambhavatīti | bhinnānāñca sambandha upakārābhāve na sambhavatītyaparāparopakāraśaktikalpanāyāmanavasthāprasaṅgaḥ | athaikā abhinnā ceti pakṣastadapekṣayedamuktaṃ tadviśeṣaṇeti | yasyāpi nānopādheriti | yasyāpi vaiśeṣikādeḥ parasparamāśrayatamva bhinnā nānābhūtā upādhayo dravyatvādayo viśeṣaṇāni yasya tasya nānopādherarthasyopādhibhedādeva bhedirano niścayātmikā dhīrvidhimukheneva grāhikā, pratyupādhi ca bhinneti matam, tasyāpi pakṣe nānābhūtānāmupādhīnāṃ dravyatvādīnāmupakārasyāṅgaṃ kāraṇaṃ yā śaktistadabhinnātmana upādhimata ekena niścayajñānena grahe niścaye sarvātmanā kṛte satyupakāryasyopādhikalāpasya madhyāt ko bhedaḥ ka upādhiviśeṣo'niścitaḥ syāt | sarva eva niścitaṃ ityarthaḥ, ityevamidaṃ dharmakīrttivārttikaṃ vyācakṣate | asmiṃśca vyākhyāne tadviśeṣaṇopakāryavastusvarūpagrahaṇavelāyāmevetyatra tāni viśeṣaṇānyupakāryāṇi yasya vastunastadviśeṣaṇopakāryamiti vigrahaḥ kartavyaḥ |