A Cluster of Nyāya Flowers 57.20.7
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 57.20.7
- Language
- Sanskrit
57.20.7
bhūtārthaṃ caitanyaṃ svatantrameva śarīrārambhakabhūtopakārakamityarthaḥ | smaraṇecchādikāryayoga iti | yatheha sthitena mayā smaraṇecchādikāryayogenātmāstitvaṃ niścitam, evaṃ vārāṇasyāmapi tasya kāryasya darśanāt tatrāpyātmano bhāvaḥ kalpyaḥ | aṅguṣṭhamātrapuruṣamiti | sāvitryupākhyāne ślokasya pūrvamardham 'tataḥ satyavataḥ kāyāt pāśabaddhaṃ vaśaṃ gatam |' iti | kāṣṭhabhaṅgasañjātaśirovedanātiśayasya satyavataḥ svāṅke suptasya hṛdayadeśādātmānaṃ niṣkarṣayantaṃ yamaṃ sā sāvitrī satīmāhātmyād dadarśati | ata evaṃ paraṃ satīmāhātmye'sya tātparyam | kartṛkaraṇavyavasthāpīti | vyāpakasya yugapat sarvaviṣayopalabdhiprasaṅge sūkṣmakaraṇāpekṣayā tadabhāvo vaktuṃ yujyate | dvayostu sūkṣmatve kartṛkaraṇavyavasthānāṃ kiṃ niyāmakamiti | nanu sarvatra sukhaduḥkhajñānādīti | sarvaprāṇināṃ sarvatra sukhaduḥkhādikāryamupalabhyate tatra sarvavyāpī kalpyaḥ, tena ca kalpitenaikenaiva kāryasiddhe nānātvakalpanāyāṃ kiṃ pramāṇamiti | kalpayituṃ yuktamatiprasaṅgāditi | dṛṣṭe hetau sambhavati, adṛṣṭakalpanāyāṃ hi sarvatraivaṃ prasaṅga iti | sukhaduḥkhamodṛśamiti | yādṛśamabhinavajīvalokāvalokanādijamuktam | kāryatvahāniprasaṅgāditi | kāryaṃ taducyate yat kenāpi kriyata iti |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit