Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 69.p3

Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 69.p3

Language
Sanskrit

69.p3

triśaṅkuriveti | triśaṅkurnāma rājā vasiṣṭhaśāpāccaṇḍālatāṃ prāpto viśvāmitreṇa yājayitvā svargaṃ prāpitaḥ, caṇḍālatvena devaiḥ pracyāvyamāno viśvāmitrahuṅkāreṇa nādhaḥprāpto bhūmim, madhya eva vyomno'valambamātro'dyāpi tiṣṭhatīti | janmocchedadarśanāt kṛtakatatkāraṇapratyaya iti | yadi hi janmakāraṇamakṛtakaṃ nityaṃ syāt kāraṇānucchedaḥ syāditi kṛtakadharmādharmakāraṇaniścaya iti | tathā ca bhāṣyam “tasyodāharaṇam, kimidaṃ janma kṛtakena hetunā nirvartyate ? āhosvida akṛtakena ? athākasmikam ? ityevamavijñātatattve'rthe kāraṇopapattyā ūhaḥ pravartate | yadi kṛtakena hetunā nirvartyate, hetūcchedopapanno janmocchedaḥ | athākṛtakena, hetūcchedasyāśakyatvādanupapanno janmocchedaḥ | athākasmikam, tato'kasmānnivartamānaṃ punarna nivartsyatītyanuvṛttikāraṇaṃ nopapadyate iti janmānucchedaḥ | etasmiṃstarkaviṣaye karmanimittaṃ janmeti pramāṇāni pravartamānāni tarkeṇānugṛhyante, tattvajñānaviṣayasya ca vibhāgāt tattvajñānāya kalpyate tarka iti” | athavā kāryodāharaṇatvādasyeti | yathā vṛddhasaṃjñāyāṃ śālāmāleti rūpodāharaṇaṃ śālīyo mālīya iti tu kāryodāharaṇaṃ tathātra tarkaḥ svarūpeṇa na darśitastatkāryaṃḥ punarnirṇayo darśita iti | tathāhi, dharmādharmarūpakṛtakahetujanyatve janmano yāvannirṇayaphalamanumānaṃ supratiṣṭhaṃ nābhivritaṃ tāvanmadhye tarkadaśātra sthitaiveti |

Linked texts (1)