A Cluster of Nyāya Flowers 1.1.16
Nyāyamañjarī 1.1.16
- Language
- Sanskrit
1.1.16
avyavasthiteti . udite juhoti anudite juhoti sadeva saumyedamagra āsīt asadvā idamagra āsīt ityādivākyānāmityarthaḥ . dharme pramīyamāṇe tu vedena kara ātmanā . itikartavyatābhāgaṃ mīmāṃsā pūrayiṣyati iti .. ata eva saptamamaṅgamiti na gaṇyate mīmāṃsā; pratyāsannatvena vedaikadeśabhūtatvāt . vicārasahāyo hi śabdaḥ svārthaṃ nirākāṅkṣaṃ prabodhayituṃ kṣamaḥ .. nyāyavistaraḥ nyāyavistarastu mūlastambhabhūtaḥ sarvavidyānāṃ, vedaprāmāṇyarakṣāhetutvāt . vedeṣu hi dustārkikaracitakutarkaviplāvitaprāmāṇyeṣu śithilitāsthāḥ kathamiva bahuvittavyayāyāsādisādhyaṃ vedārthānuṣṭhānamādriyeran sādhavaḥ . kiṃ vā svāmini parimlāne tadanuyāyinā mīmāṃsādividyāsthānaparijanena kṛtyamiti . tasmādaśeṣaduṣṭatārkikopamardadvārakadṛḍhataravedaprāmāṇyapratyayādhāyinyāyopadeśa— kṣamamakṣapādopadiṣṭamidaṃ nyāyavistarākhyaṃ śāstraṃ śāstrapratiṣṭhānanibandhanaṃ iti dhuryaṃ vidyāsthānam .. kiṃ nāma vidyāsthānatvam vidyāsthānatvaṃ nāma caturdaśānāṃ śāstrāṇāṃ—puruṣārthasādhanajñānopāyatvamevocyate . vedanaṃ—vidyā, tacca na ghaṭādivedanaṃ, api tu dharma ityādi . dharmapramitau vedāḥ karaṇam . karaṇasya itikartavyatāprakāraṃ mīmāṃsā bodhayati . udyamananipātanādītikartavyatānamijñasya vāsyādikaraṇaṃ na hi phalāya kalpeta . evaṃ vedārthanirṇāyakatvādeva tasyā vedaikadeśatvamanupadamucyate ..