Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 1.1.18

Nyāyamañjarī 1.1.18

Language
Sanskrit

1.1.18

na ghaṭādivedanamiti . etat jñānamiti proktaṃ ajñānaṃ yadato'nyathā gī., tat jñānamajñānamato'nyaduktam vi. pu. ityādau puruṣārthasādhana puruṣārthasādhanavedanaṃ; vidyāyāḥ sthānaṃ—āśrayaḥ—upāya ityarthaḥ . tacca puruṣārthasādhanaparijñānopāyatvaṃ kasyacit sākṣāt, kasyacidupāyadvāreṇa . tānīmāni caturdaśa vidyāsthānānītyācakṣate . yathoktam—yā-smṛ. 1-3 purāṇatarkamīmāṃsādharmaśāstrāṅgamiśritāḥ . vedāḥ sthānāni vidyānāṃ dharmasya ca caturdaśa iti . anyatrāpyuktam— aṅgāni vedāścatvāro mīmāṃsā nyāyaviṃstaraḥ . purāṇaṃ dharmaśāstraṃ ca vidyā hyetāścaturdaśa iti .. gautamapraṇītanyāyaśāstrameva vidyāsthānagaṇaparigaṇitam pūrvatra tarkaśabdenopāttaṃ uttaratra ca nyāyavistaraśabdenaitadeva śāstramucyate . nyāyaḥ—tarkaḥ—anumānam, so'sminneva śāstre vyutpādyate .. yataḥ—sāṅkhyārhatānāṃ tāvat kṣapaṇakānāṃ kīdṛśamanumānopadeśakauśalaṃ ? kiyadeva tattarkeṇa vedaprāmāṇyaṃ rakṣyata iti nāsāviha gaṇanārhaḥ .. bauddhāstu yadyapi anumānamārgāvagāhananaipuṇoddhurāṃ kandharāmudvahanti; tathā'pi vedaviruddhatvāttattarkasya kathaṃ vedādividyā- jñānasyaiva jñānatvena, tadatiriktasyājñānatvena ca varṇanādityāśayaḥ . loke'pi hi tattadasādhāraṇakāryanirvāhakasyaiva tattadvastutvena nirdeśaḥ . yathā satputraḥ, asatputra ityādāviti bhāvaḥ . dharmasya ceti . dharmasya ca sthānānītyanvayaḥ ..