Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 1.1.276

Nyāyamañjarī 1.1.276

Language
Sanskrit

1.1.276

nanu heyaḥ, upādeyaśceti viṣayo dvividha eva . parasparavirodhe tu na prakārāntarasthitiḥ iti nyāyena, anupādeyatve heyatvameva syāt . ataśca nanu ko'yamupekṣaṇīyo nāma viṣayaḥ ? sa hyupekṣaṇīyatvādeva nopādīyate cet, sa tarhi heya eva, anupādeyatvāditi—naitadyuktam —upekṣaṇīyaviṣayasya svasaṃvedyatvenāpratyākhyeyatvāt .. heyopādeyayorasti duḥkhaprītinimittatā . yatnena hānopādāne bhavatastatra dehinām .. yatnasādhyadvayābhāvāt ubhayasyāpyasādhanāt . tābhyāṃ visadṛśaṃ vastu svasaṃviditamasti naḥ .. upādeye ca viṣaye dṛṣṭe rāgaḥ pravartate . itaratra tu vidveṣaḥ, tatrobhāvapi durlabhau .. anupādeyatvamātrānna heyatvam yattu anupādeyatvāt heya eveti—tadaprayojakam . na hyevaṃ bhavati; yadetannapuṃsakaṃ, sa pumān, astrītvāt; strī vā napuṃsakaṃ, apuṃstvāditi . strīpuṃbhyāmanyadeva napuṃsakaṃ, tathopalambhāt . evamupekṣaṇīyo'pi viṣayo heyopādeyābhyāmarthāntaraṃ, tathopalambhāditi .. udāsīnaḥ kaścana viṣayo heyātirikto nāstyeveti śaṅkate—nanvityādinā . evaṃ vādino mukhamanubhavapradarśanenācchādayati—naitadyuktamityādinā . svasaṃvedyatvena—svānubhavasiddhatvena ..