A Cluster of Nyāya Flowers 1.2.54
Nyāyamañjarī 1.2.54
- Language
- Sanskrit
1.2.54
yattvityādi uktidūṣaṇam . ayaṃ saṅgrahaḥ—phalaṃ karaṇaṃ ca bhinnaviṣayakaṃ na bhavatītyarthaḥ ? uta bhinnāśrayaṃ na saṃbhavatītyarthaḥ ? ādye iṣṭāpattiḥ . dviṣayaḥ ? tadastyevaikaviṣayatvam . yadviṣayaṃ hi darśanam, sa eva cakṣurādeḥ karaṇasya viṣayaḥ . āśrayo'stvadhikaraṇamiti bauddhagṛhe tāvadavācako granthaḥ . kṣaṇikatvena sarvakāryāṇāṃ nirādhāratvāt .. asmatpakṣe tu bhinnāśrayayorapi phalakaraṇabhāvaḥ pākakāṣṭhayordṛṣṭaḥ . tathā cakṣurjñānayorapi bhaviṣyatīti . kvacittu bhinnayorapi jñānayoḥ phalakaraṇatvena sthitayoḥ liṅgaliṅgijñānayoriva viśeṣaṇaviśeṣyajñānayoriva caikātmyāśravatvamasti . na ttvanena samānāśrayatvena prayojanam, cakṣurādāvanirvahaṇāt .. atha ekaphalaniṣpattau vyāpārasamānāśrayatvamucyate, tadapi bhavatu kārakāntarāṇāṃ; na tu phalasvabhāvasya jñānasya phalaniṣpattau vyāpāraḥ saṃbhavati .. yadapi savyāpārapratītitvādityucyate—tadapi pramāṇaphalayorbhinnatāmeva sūcayati . na hi svarūpaniṣpattau savyāpāratvamupapadyate; api tu pṛthagbhūtaphalanirvṛttāveveti .. indriyasya jñānasya ca ekaviṣayatvāt . na dvitīyaḥ, bauddhamate ubhayāśrayasya ekasya vastunaḥ anaṅgīkārāt iti ..