A Cluster of Nyāya Flowers 1.2.67
Nyāyamañjarī 1.2.67
- Language
- Sanskrit
1.2.67
nanu cakṣuṣā paśyāmi iti vyavahāraḥ ghaṭādyanubhavavelāyāmeva . ataśca cakṣuṣaḥ karaṇatvaṃ ghaṭādidarśanādhīnaṃ jātamityaupādhikameva cakṣurādeḥ karaṇatvamiti śaṅkate—nanviti . yadyapi jñānajanakatvakṛtaṃ cakṣurādeḥ karaṇatvaṃ jñānaśeṣatvāt jñānādhīnaṃ, tathāpi nedamaupādhikam . sādhanaṃ hi svataḥ sādhyaśeṣabhūtam . daṇḍādīnāmapi hi ghaṭakaraṇatvaṃ ghaṭādhīnameva, na tāvatā daṇḍādeḥ karaṇatvameva aupādhikamiti vaktuṃ śakyaṃ ityāśayavān samādhatte—tadayuktamiti . na hīti . karaṇaṃ kiñcit ātmanyeva na hi karaṇaṃ bhavati ityanvayaḥ . anumitidṛṣṭyā karaṇabhūtamapi liṅgajñānādikaṃ cakṣurādidṛṣṭyā na karaṇaṃ bhavati, api tu cakṣuṣaḥ phalameva dhūmadarśanam . ataḥ svasmin svaṃ karaṇaṃ na bhavatyevetyarthaḥ ..