Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 1.2.978

Nyāyamañjarī 1.2.978

Language
Sanskrit

1.2.978

ayamatra praghaṭṭakārthaḥ—āraṇyakavākyāt sāmānyataḥ arthapratipattāvapi ākāraviṣayakajijñāsāyāḥ sattvāt nirākāṅkṣaḥ pratyayo na bhavet . gavayadarśanānantaraṃ jāyate ca saḥ . sa ca na śabdakaraṇakaḥ, śabdavyāpāraḥ khalu pūrvamevoparataḥ . naindriyikaḥ, gavayasyaindriyikatve'pi sambandhanirṇayasyānaindriyikatvāt . ādau sāmānyataḥ śaktigrahe'pi na sa nirupaplavaḥ . sāmānyasyākāravyaṅgyatvena ākārajijñāsāyāṃ satyāṃ tadabhivyaṅgyasāmānyasyāpi spaṣṭaṃ pratītyasaṃbhavāt . sāmānyasyāspaṣṭatvena ca dviniṣṭhaḥ saṃjñāsaṃjñisambandho'pyaspaṣṭa eva syāt . ataḥ gavayapratyakṣānantarameva nirupaplavaḥ sambandhanirṇayaḥ śakyaḥ . pratyakṣapūrvakaṃ tasmāt saṃjñākarmeti gīyate . kvacittadeva pratyakṣaṃ smṛtidvāreṇa kāraṇam .. 19 .. pūrvadṛṣṭe kuraṅgādau sambandho darśito yathā . caitre pratyakṣavat siddhiḥ danturādiviśeṣaṇaiḥ .. 20 .. iha punaratideśavacanasamaye gosādṛśyamātropadeśye satyapi saṃjñini na nivartata evopaplavaḥ; pramāṇāntaraparicchedasāpekṣakasaṃjñirūpopadeśāt .. upamānasya pratyakṣādvailakṣaṇyam yatra gosādṛśyaṃ paśyasīti pratyakṣādeva tarhi sa upaplavo viraṃsyatīti cet—na—pratyakṣasyendriyasannikarṣādisvabhāvasya saṃjñāsaṃjñisambandhabodhakaraṇāsamarthatvāt .. pratyakṣaphalametattu samarthaṃ, satyamiṣyate . tasyaiva ca vayaṃ brūma upamānapramāṇatām .. 21 .. yathā pratyakṣaphalamapi dharaṇidharakuharabhuvi dhūmadarśanamanindriyaviṣayavibhāvasubodhasādhanatvādanumānam, evaṃ gosārūpyaviśeṣitavipinagatagavayapiṇḍadarśanamadhyakṣaphalamapi tadanavagatasaṃjñā- ataḥ pratyakṣapūrvaka eva sarvatra nirupaplavaḥ sambandhanirṇayaḥ . pratyakṣapramitipūrvakatvāt na pratyakṣatvam . pratyakṣapūrvakaṃ hyanumānādi na hi pratyakṣam . ataḥ pratyakṣāgamābhyāṃ vilakṣaṇamupamānam ..

Linked texts (1)