A Cluster of Nyāya Flowers 2.8.4-6
Nyāyamañjarī 2.8.4-6
- Language
- Sanskrit
2.8.4
pratīpaṃ avasthānaṃ pratyavasthānam . tāvanmātrameva ca yatkiṃciduttaraṃ paraprayukte hetau jāyamānatvājjātirityabhidhīyate—tadanupapannam—pratyavava sthānamātrasya sādharmyādinirapekṣasya jātitve hetvābhāsodbhāvanamapi jātitāmaśnuvīt ..
2.8.5
atha tasya samyaguttaratvāt iha ca nirviśeṣaṇapratyavasthānamātropapādanāt phalguprāyamasaduttaraṃ jātitvena vivakṣitamityucyate—tathāpi chalasya jātitvaprasaktiraparihāryaiva . tadvyudāsāya tu tadanyatve sati ityādika yadi kiṃcidadhyāhriyate—tadamuṣya śrūyamāṇasya sādharmyavaidharmyagrahaṇasyai ko doṣaḥ ?
2.8.6
nanu ! traikālyasamādīnāmasaṃgrahaḥ kiṃ na doṣaḥ ? na hi traikālyasamādiṣu sādharmyeṇa vaidharmyeṇa vā pratyavasthānamastīti—naiṣa doṣaḥ— sādharmyavaidharmyābhyāmityasamāsakaraṇena dikpradarśanasya sūcanāt . sādharmyeṇa vaidhamyaiṇa vā, kathameṣa hetuḥ heturbhavatīti vā, kimanena kriyate iti vā yadevaṃprakāraṃ pratyavasthānaṃ hetupratibimbavartmanā kriyate, sā jātiḥ ityucyamāne bhaviṣyati sakalaviśeṣasaṅgrahaḥ . traikālyasamādiṣvapi vā yādṛśasya tādṛśasya sādharmyavaidharmyaprakārasyaḥ yojayituṃ śakyatvāt . na hyudāharaṇasādharmyaṃ sādhyasādhanamiha vivakṣitam, tadvaidharmyaṃ vā; sādharmyādimātraṃ tu . tatrāpi nātyantāya duravagamamiti yathāśrutameva sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiriti sāmānyalakṣaṇaṃ yuktam ..
Commentaries (1)
- Nyāyamañjarīgranthibhaṅga — Cakradhara, Sanskrit