Pramāṇa · Search · About · API

A Cluster of Nyāya Flowers 2.8.4-6

Nyāyamañjarī 2.8.4-6

Language
Sanskrit

2.8.4

pratīpaṃ avasthānaṃ pratyavasthānam . tāvanmātrameva ca yatkiṃciduttaraṃ paraprayukte hetau jāyamānatvājjātirityabhidhīyate—tadanupapannam—pratyavava sthānamātrasya sādharmyādinirapekṣasya jātitve hetvābhāsodbhāvanamapi jātitāmaśnuvīt ..

2.8.5

atha tasya samyaguttaratvāt iha ca nirviśeṣaṇapratyavasthānamātropapādanāt phalguprāyamasaduttaraṃ jātitvena vivakṣitamityucyate—tathāpi chalasya jātitvaprasaktiraparihāryaiva . tadvyudāsāya tu tadanyatve sati ityādika yadi kiṃcidadhyāhriyate—tadamuṣya śrūyamāṇasya sādharmyavaidharmyagrahaṇasyai ko doṣaḥ ?

2.8.6

nanu ! traikālyasamādīnāmasaṃgrahaḥ kiṃ na doṣaḥ ? na hi traikālyasamādiṣu sādharmyeṇa vaidharmyeṇa vā pratyavasthānamastīti—naiṣa doṣaḥ— sādharmyavaidharmyābhyāmityasamāsakaraṇena dikpradarśanasya sūcanāt . sādharmyeṇa vaidhamyaiṇa vā, kathameṣa hetuḥ heturbhavatīti vā, kimanena kriyate iti vā yadevaṃprakāraṃ pratyavasthānaṃ hetupratibimbavartmanā kriyate, sā jātiḥ ityucyamāne bhaviṣyati sakalaviśeṣasaṅgrahaḥ . traikālyasamādiṣvapi vā yādṛśasya tādṛśasya sādharmyavaidharmyaprakārasyaḥ yojayituṃ śakyatvāt . na hyudāharaṇasādharmyaṃ sādhyasādhanamiha vivakṣitam, tadvaidharmyaṃ vā; sādharmyādimātraṃ tu . tatrāpi nātyantāya duravagamamiti yathāśrutameva sādharmyavaidharmyābhyāṃ pratyavasthānaṃ jātiriti sāmānyalakṣaṇaṃ yuktam ..

Commentaries (1)