A Cluster of Nyāya Flowers 70.p4
Nyāyamañjarīgranthibhaṅga 70.p4
- Language
- Sanskrit
70.p4
atra traikālyasamādisakalaviśeṣasaṅgrahāya sādharmyavaidharmyādinirapekṣameva 'pratyavasthānaṃ' padaṃ jātisāmānyalakṣaṇapratipādakamāhuḥ | pratīpamavasthānaṃ pratyavasthānam, tāvanmātrameva ca yatkiñciduttaraṃ paraprayukte hetau jāyamānatvājjātirityabhidhīyate | tadanupapannam, pratyavasthānamātrasya sādharmyādinirapekṣasya jātitve hetvābhāsodbhāvanamapi jātitāmaśnuvīta | atha tasya samyaguttaratvādiha ca nirviśeṣaṇapratyavasthānamātropapādanāt phalguprāyamasaduttaraṃ jātitvena vivakṣitamityucyate | tathāpi chalasya jātitvaprasaktiraparihāryaiva, tadvyudāsāya tu tadanyatve satītyādikaṃ yadi kiñcidadhyāhriyate tadamuṣya śrūyamāṇasya sādharmyeṇa vaidharmyeṇa vā pratyavasthānamastīti naiṣa doṣaḥ | sādharmyavaidharmyābhyāmityasamāsakaraṇena dikpradarśanasya sūcanāt | sādharmyeṇa vaidharmyeṇa vā kathameṣa heturheturbhavatīti vā, kimanena kriyata iti vā, yadevaṃprakārapratyavasthānaṃ hetupratibimbavartmanā kriyate sā bhaviṣyati jātirityucyamāne sakalaviśeṣasaṅgrahaḥ, traikālyasamādiṣvapiyādṛśasya tādṛśasya sādharmyavaidharmyaprakārasya yojayituṃ śakyatvāt | na hyudāharaṇasādharmyaṃ sādhyasādhanamiha atha jātilakṣaṇe traikālyasamādiṣvapi yādṛśasya tādṛśasya sādharmyavaidharmyaprakārasya yojayituṃ śakyatvāditi | ahetuḥ kālatraye'pyasādhakaḥ, evamasya kālatraye'pyasādhakatvādahetusādharmyamiti bhāṣyakṛtā prathamaṃ sādhanābhāsa eva jātyuttarodāharaṇaṃ darśitamiti | "tena hi kriyāvān ātmā dravyasya kriyāhetuguṇayogāt | dravyaṃ loṣṭa kriyāhetuguṇayuktaḥ kriyāvān, tathā cātmā |" itijātyudāharaṇarūpaṃ sthāpanāvādyudāharaṇamuktam |
Linked texts (1)
- Nyāyamañjarī — Jayanta Bhaṭṭa, Sanskrit