Nyayasutra 1.4.5
Anvīkṣānayatattvabodha 1.4.5
- Language
- Sanskrit
1.4.5
udāharaṇaṃ, śabdo'nityaḥ, kṛtakatvādityukte, anityaṃ ghaṭādi, rūpavat kriyāvadaśrotraṃ dṛṣṭamiti śabdo'pyevaṃ syādaviśeṣāt | tathā ca vivakṣitaviparītasādhanādviśeṣaviruddho hetuḥ | yathā1 vā kriyāhetuguṇayogālloṣṭavat kriyāvān, ātmā, [loṣṭavadevasparśaṃ] vānapi prāpnoti, atha na [sparśavān loṣṭavat] na kriyāvānapīti | ya evaṃ doṣasya [ṣaḥ] ta[sya] eva sadasadviṣayatvādvidvidheyam | asaduktikatvañceha na sambhavati, utkarṣeṇa pratyavasthānasyāsaduttaratvaniyamenoktamātragatāsadrūpatāvirahāt | śabdo dravyaṃ sattvādityukte yadi dravyaṃ guṇavān syādaviśeṣādityatrāsaduktikatvā tṛtīyāpi vidhetyanye | sādhyāpakarṣe bādhaḥ | vyāpakānupalabdheścaṃśyapratiyogikabalavattvapuraskārāt | tadapuraskāre tu satpratipakṣatvamāropyam | tadāropyadeśanābhāsā ceyam | dharṇyaḥ khyāpanīyaḥ sāṃdhya iti yāvat | dharmavikalpanañca nātra sādhyadṛṣṭāntayoḥ sattvāsattvābhyāṃ dharmasya vaicitryam, kintu svadharmadvāreṇa tacca dṛṣṭānte | ye dharmā hetoravivakṣitāḥ pakṣamātre vivakṣitāḥ tattvātvanāśātva[tattvenāsattvam] svarūpeṇa ca sattvam [?] te ca dharmā vyāpakābhimatadharmavattvenā niścīyamāne dharmiṇi niścīyamānasattāvattvam | tadevāsiddhārthatvam, tathā saṃśayasamānaviṣayatvam | taccābhinnaviṣayasaṃśayaprasavasamarthasaṃskārasācivyam | tathābhūtasaṃskārasya pramitimātranāśyatvāt | tathā siṣādhayiṣitadharmavattvenoddeśyatāsāmānādhikaraṇyam | tathā vyāptigrāhakamanādhīnagṛhīta1 dharmaviśeṣāsāmānādhikaraṇyam | svarūpaviśeṣaśceti | utthānabījantu siddhadyaupathikasamastarūpasampanno dṛṣṭānto na vā ?
Linked texts (1)
- Nyāyasūtra — Akṣapāda Gautama, Sanskrit