Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 1.6

Nyāyabhāṣya (complete text) 1.6

Language
Sanskrit

1.6

||bhāṣyam||
athopamānam---
prasiddhasādharmyātsādhyasādhanamupamānam ||1|1|6||
prajñātena sāmānyātprajñāpanīyasya prajñāpanamupamānamiti| yathā gaurevaṃ gavaya iti| kiṃ punaratropamānena kriyate? yadā khalvayaṃ gavā samānadharmaṃ pratidyate, tadā pratyakṣatastamarthaṃ pratidyata iti| samākhyāsambandhapratipattiḥ upamānārthaṃ ityāha| yathā gaurevaṃ gavaya ityupamāne prayukte gavā samānadharmāṇam arthamindriyārthasannikarṣādupalabhamāno'sya gavayaśabdaḥ saṃjñeti saṃjñāsajñisambandhaṃ pratipadyate iti| yathā mudgastathā mūdgaparṇī yathā bhāṣastathā māṣapaṇītyupamāne prayukte upamānātsaṃjñāsaṃjñisambandhaṃ pratipadyamānastāmoṣadhī bhaiṣajyāya āharati| evamanyo'pyupamānasya loke viṣayo bubhutsitavya iti ||

1.6.p1

||bhāṣyam||

1.6.p2

atha śabdaḥ---

1.6.p3

āptopadeśaḥ śabdaḥ ||1|1|7||

1.6.p4

āptaḥ khalu sākṣātkṛtadharmā yathādṛṣṭasyārthasya cikhyāpayiṣayā prayukta upadeṣṭā| sākṣātkaraṇamarthasyāptiḥ,