Commentary on the Nyāyasūtra 1.6
Nyāyabhāṣya (complete text) 1.6
- Language
- Sanskrit
1.6
||bhāṣyam||
athopamānam---
prasiddhasādharmyātsādhyasādhanamupamānam ||1|1|6||
prajñātena sāmānyātprajñāpanīyasya prajñāpanamupamānamiti| yathā gaurevaṃ gavaya iti| kiṃ punaratropamānena kriyate? yadā khalvayaṃ gavā samānadharmaṃ pratidyate, tadā pratyakṣatastamarthaṃ pratidyata iti| samākhyāsambandhapratipattiḥ upamānārthaṃ ityāha| yathā gaurevaṃ gavaya ityupamāne prayukte gavā samānadharmāṇam arthamindriyārthasannikarṣādupalabhamāno'sya gavayaśabdaḥ saṃjñeti saṃjñāsajñisambandhaṃ pratipadyate iti| yathā mudgastathā mūdgaparṇī yathā bhāṣastathā māṣapaṇītyupamāne prayukte upamānātsaṃjñāsaṃjñisambandhaṃ pratipadyamānastāmoṣadhī bhaiṣajyāya āharati| evamanyo'pyupamānasya loke viṣayo bubhutsitavya iti ||
1.6.p1
||bhāṣyam||
1.6.p2
atha śabdaḥ---
1.6.p3
āptopadeśaḥ śabdaḥ ||1|1|7||
1.6.p4
āptaḥ khalu sākṣātkṛtadharmā yathādṛṣṭasyārthasya cikhyāpayiṣayā prayukta upadeṣṭā| sākṣātkaraṇamarthasyāptiḥ,