Commentary on the Nyāyasūtra 1.9
Nyāyabhāṣya (complete text) 1.9
- Language
- Sanskrit
1.9
pramāṇamarthasyānumānāditi| iti pramāṇabhāṣyam ||8|
|| bhāṣyam||
kiṃ punaranena pramāṇenārthajātaṃ pramātavyamiti? taducyate---
ātmāśarīrendriyārthabuddhimanaḥvṛttidoṣapretyabhāva-
phaladuḥkhāpavargāsatu prameyam ||
1.9.p1
tatrātmā sarvasya draṣṭā sarvasya bhoktā sarvajñaḥ sarvānubhāvī| tasya bhogāyatanaṃ śarīram| bhogasādhanānīndriyāṇi| bhoktavyā indriyārthāḥ| bhogo buddhiḥ| sarvārthopalabdhau nendriyāṇi prabhavantīti sarvaviṣayamantaḥkaraṇa manaḥ| śarīrendriyārthabuddhisukhaduḥkhasaṃvedanānāṃ nirvṛttikāraṇaṃ pravṛttiḥ, doṣaśca| nāsyedaṃ śarīramapūrvamanuttaraṃ ca| pūrvaśarīrāṇāmādirnāsti, uttareṣāmapavargo'nta iti pretyabhāvaḥ| samādhanasukhaduḥkhopabhogaḥ phalam| duḥkhamiti nedamanukūlavedanīyasya sukhasya pratīteḥ pratyākhyānam| kiṃ tarhi? janmana evedaṃ sasukhasādhanasya duḥkhānuṣaḍgāt duḥkhenāviprayogādvividhabādhanāyogād duḥkhamiti samādhibhāvanamupadiśyate| samāhito bhāvayati,
1.9.p2
bhāvayannirvidyate, nirviṇṇasya vairāgyam, viraktasyāpavarga iti| janmamaraṇaprabandhocchedaḥ sarvaduḥkhaprahāṇamapavarga iti||