Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 1.9

Nyāyabhāṣya (complete text) 1.9

Language
Sanskrit

1.9

pramāṇamarthasyānumānāditi| iti pramāṇabhāṣyam ||8|
|| bhāṣyam||
kiṃ punaranena pramāṇenārthajātaṃ pramātavyamiti? taducyate---
ātmāśarīrendriyārthabuddhimanaḥvṛttidoṣapretyabhāva-
phaladuḥkhāpavargāsatu prameyam ||

1.9.p1

tatrātmā sarvasya draṣṭā sarvasya bhoktā sarvajñaḥ sarvānubhāvī| tasya bhogāyatanaṃ śarīram| bhogasādhanānīndriyāṇi| bhoktavyā indriyārthāḥ| bhogo buddhiḥ| sarvārthopalabdhau nendriyāṇi prabhavantīti sarvaviṣayamantaḥkaraṇa manaḥ| śarīrendriyārthabuddhisukhaduḥkhasaṃvedanānāṃ nirvṛttikāraṇaṃ pravṛttiḥ, doṣaśca| nāsyedaṃ śarīramapūrvamanuttaraṃ ca| pūrvaśarīrāṇāmādirnāsti, uttareṣāmapavargo'nta iti pretyabhāvaḥ| samādhanasukhaduḥkhopabhogaḥ phalam| duḥkhamiti nedamanukūlavedanīyasya sukhasya pratīteḥ pratyākhyānam| kiṃ tarhi? janmana evedaṃ sasukhasādhanasya duḥkhānuṣaḍgāt duḥkhenāviprayogādvividhabādhanāyogād duḥkhamiti samādhibhāvanamupadiśyate| samāhito bhāvayati,

1.9.p2

bhāvayannirvidyate, nirviṇṇasya vairāgyam, viraktasyāpavarga iti| janmamaraṇaprabandhocchedaḥ sarvaduḥkhaprahāṇamapavarga iti||