Commentary on the Nyāyasūtra 11.14-2
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.14-2
- Language
- Sanskrit
11.14-2
mukhyatāmeva jahyāt| etadeva hi mukhyasya mukhyatvam, yadananyārthatayā puruṣāpekṣitatvam| na ca nirṇaya evamityarthaḥ| vākyaśeṣamāha---prayojanavāṃstviti| mukhyaprayojanavāneva nyāyo gauṇaprayojananirṇayakāraṇatayopādeyo yataḥ, atastadgatāṃ mukhyaprayojanagatāṃ cintāmabhisandhānamaṅgīkaroti aṅgatayā apekṣate| etaduktaṃ bhavati, yadyapi na prayojanaṃ nyāyasyāṅgaṃ sādhyatvāt, tathāpi tadabhisandhānamaṅgam tadantareṇa nyāyasyāpravṛtteḥ| niṣphalasyāpi ca svayaṃ phalavanyāyapravartakatayā tatsannidheḥ| yathā svargasya yāgānaṅgasyāpi abhisandhānaṃ svayamaphalamapi yāgapravṛttiṃ prati kāraṇatayā saṃnidhīyamānamaṅgamiti| etadevopasaṃhāravyājenāha---tasmāditi| anye tu, kiṃ tu mukhyamityavacchidya vyācakṣate, pradhānamuddeśyamiti yāvaditi| tadāpyevamevottaratra neyamiti| akṣarārthastu vārttikasya ya khalu niṣprayojanā cintā prayojanābhisandhānaśūnyaḥ saṃśayo nāsau nyāyasya pravartaka iti sphuṭatvānnoktaḥ| ||