Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.25

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.25

Language
Sanskrit

11.25

na ca sāmānyalakṣaṇamantareṇa viśeṣalakṣaṇāvatāra iti tatsūcakaṃ sūtraṃ tathaiva vyācaṣṭe---sādhyasādharmyāditi| atrānvayavyatirekavati prakāradvaye'pi sādhyasādhanayoravinābhāvasiddhireva phalaṃ pratīyate| tathā cāvinābhāvaviṣayatayā aryyate yaḥ, so'rtho dṛṣṭānta iti sāmānyalakṣaṇalābhaḥ| viśeṣe tu ṭīkā sphuṭaiva| nanvevaṃrūpo'rtha iti kuta etadityata āha---udāharaṇeti| kṣīranīravadavivecitāni sāṃvyavahārikāṇi pramāṇāni nisargaḥ| tadbhāvo naisargikaḥ| khalitailavad vivecitāni durnirūpārthagocarāṇi pramāṇāni vinayaḥ| sa eva vainayikaḥ| tamāha---śāstreti| sārūpyavyutpattyartha iti vārttike sārūpyagrahaṇamavinābhāvamātropalakṣaṇaparamityabhisaṃdhāyāha---dṛṣṭāntasya prayojanamāheti| na khalviti| api tu vastusthita eva jñāpyata iti śeṣaḥ| tadetacchalena sāmānyalakṣaṇamāviṣkṛtam ||

11.25.p1

||iti nyāyapūrvāṅgalakṣaṇaprakaraṇam||

11.25.p2

||nyāyāśrayasiddhāntalakṣaṇaprakaraṇam||

11.25.p3

||pariśuddhiḥ||

11.25.p4

evaṃ nyāyapūrvāṅgaprakaraṇaṃ samarthya parikalitasāmarthyaṃ sādhanaṃ yatropaneyaṃ sa siddhāntāparanāmā nyāyasyāśrayo'vasaraprāptatvāducyata iti| atha siddhānta iti bhāṣyaṃ sphuṭārtham| sūtramapaṭhitvā vyākhyānaṃ tu kuta ityata āha---atreti| bhāṣyakārasya rītiriyam, svapratibhayā svatantrasūtravivaraṇaṃ bhāṣyamiti lakṣaṇāditi bhāvaḥ|

11.25.p5

saṃsthitiritthambhāvavyavastheti bhāṣyaṃ dṛṣṭvā idamiti sāmānyābhyupagame siddhāntabhramaḥ syāt, ato vyācaṣṭe, bhāṣye ceti||