Commentary on the Nyāyasūtra 11.30-3
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.30-3
- Language
- Sanskrit
11.30-3
tatkāraṇaparamāṇvādyabhijñamanupasthāpya na kṣityādipadārthamanvetīti pratītyaparyavasānamevetyarthaḥ| na caivaṃ kevalavyatirekividhvaṃsaḥ, abhiprāyāvyāptasya tadviṣayatvādityuktam, vakṣyate ceti| tadevaṃ prathamaṃ vyākhyānaṃ bhāṣyānusāreṇa samarthya dvitīye vārttikaṃ sphuṭamityāha---tadetaditi| sarvāvarodhārya sādhyānuṣaṅgihetvanuṣaṅgyavarodhārtham| etadeva sphuṭayati---heturīdṛśa iti ||
11.30-3.p1
||pariśuddhiḥ||
11.30-3.p2
vārttikakārīyābhyupagamasiddhāntodāharaṇe sāmānyalakṣaṇaṃ yojayati---pramāṇādhikaraṇo yata iti| nanu bhāṣyamata eva sūtraṃ sphuṭārthamityata āha---sūtraṃ caivamiti| indriyatvenāsūtritasyāpi manasa indriyatvaṃ parīkṣitaṃ sūtrakamṛtā||
11.30-3.p3
jñāturjñānasādhanopapatteḥ saṃjñābhedāmātram||
11.30-3.p4
iti|| atra hi yathā rūpādijñānaviśeṣasādhanāni cakṣurādīnyupapadyante, tathā sukhādijñānasādhanaṃ mano'pyupapadyate| manaḥparihāre vā sarvendriyavilopaḥ prasajyata ityabhihite punaḥ sūtrakāreṇa rūpādijñānaṃ cakṣurādisādhanamasatu niḥsādhanameva tu sukhādijñānamityāśaṅkya sūtritam---