Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p12
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p12
- Language
- Sanskrit
11.4.p12
na caitat kīrteranumataṃ yad rasena rūpānumāne'nyathābhyupāyamāha--yadi ca sarvalokasiddhamativāhya svayaṃkṛtalakṣaṇairvyavahāraḥ, tadā bhede satītyetadapi parihīyatām| avyabhicāramātraṃ tadutpattirityevāstu| laghu caivaṃ sati lakṣaṇaṃ syāt| tadātmano'pi etadastīti cet? astu śiśapāpi vṛkṣakāryam| kathaṃ tenaiva tatkartavyamiti cet? ko doṣaḥ? asiddhaṃ siddhena sādhyate, natu tadeva siddhamasiddhaṃ ceti cet? hantaivamanāgatamapi kathaṃ vyāpakatāmātreṇa kāraṇamasiddhatvāt? vartamānamapi kathaṃ vyāpyatāmātreṇa kāryaṃ siddhatvāt? evaṃ samānakāle'pi kathamavinābhāvamātreṇa kāryakāraṇabhūte, asiddhāvasthāyāmubhayorapyasādhakatvāviśeṣāt, siddhāvasthāyāmubhayorapyasādhyatvāviśeṣāt? tasmāt pūrvakālabhāvaniyamaḥ kāraṇatvaṃ kaścādbhāvitāniyamaḥ kāryatvam| avinābhāvastu niyamamātramityeva jyāyaḥ||