Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p16
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p16
- Language
- Sanskrit
11.4.p16
vyabhicārāvyabhicārāviti niyamaḥ| tau hi na tāvannirnimittau sārvatrikatvaprasaḍgāt, niyataviṣayau copalabhyete| nāpyanimittau| sopādherapyavyabhicāre nirūpādherapi vyabhicāre aniyamaprasaḍgāt, , tathā sati kāryātmanorapi kāraṇātmavyabhicāraḥ prasajyeta| tasmādupādhāvavaśyaṃ vyabhicāro'nupādhau avaśyamavyabhicāraḥ| vyabhicāre'vaśyamupādhiravyabhicāre'vaśyamupādhyabhāvaḥ| tathāpi yatra sphuṭo vyabhicārastatra niṣphalamupādhyanusaraṇaṃ tadarthatvāt tasya| asphuṭe tu vyabhicāre tasyopayogaḥ| na tūpādhitadamāvasiddhaye vyabhicārāvyabhicāraparyeṣaṇamupayujyate| vyabhicārādisiddhau satyāmupādhitadabhāvaparīkṣāyā niṣphalatvāt| tasmādanyonyavyāptipradarśanamātraprayukto vyabhicāramudbhāvyāpyupādhimāha--yadā tviti| yato na svābhāviko na nirūpādhikaḥ, tato na niyato nāvyabhicārītyarthaḥ||