Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p24
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p24
- Language
- Sanskrit
11.4.p24
ayaṃ prayatnārthaḥ| pratyakṣopalabhyāstāvad yogyānupalabdhereva nirastāḥ| pramāṇāntaraparidṛṣṭānāmapi vyāpakānāmupādhitve vahneḥ sārvatrikatvaprasaṅgaḥ| avyāpakānamapi nityānām upādhitve bahneḥ sadānuvṛttiprasaṅgaḥ| anityāstu trividhāḥ ubhayāvyabhicāriṇaḥ, ubhayavyabhicāriṇaḥ, anyatarāvyabhicāriṇaśceti| tatra prathamadvitīyā upādhilakṣaṇābhāvādeva nopādhayaḥ| anyatarāvyabhicāriṇaśca dvividhāḥ---dhūmamātrāvyabhicāriṇo vahnimātrāvyabhicāriṇaśceti| pūrve lakṣaṇābhāvādeva nopādhayaḥ| vahnimātrāvyabhicāriṇo'pi dvividhāḥ, vyāpyamātrarūpā ubhayarūpāśceti| pūrvavadeva pūrve| ubhayarūpāstu sāmagrītaḥ| nāpi pare vidyante| sā ca na kvacidupādhiḥ, dhūmasya vahnineva tayāpi svabhāvasaṃbandhāt| vahnijananasāmagryāṃ vahnerapyantarbhāvācca| na ca kṛtakatvānuṣṇatvayoḥ saṃbandhe tejojātīyetaratvavadihāpi sādhyadharmajātīyetaratvamupādhiḥ, tasya pramāṇabādhaikamātraniyatatvāt||