Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p4

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p4

Language
Sanskrit

11.4.p4

śeṣaḥ| upalakṣaṇaṃ caitat| vaidharmyeṇetyapi draṣṭavyam| aprāmāṇyavidhānaṃ prāmāṇyaniṣedha eva| nāpratyakṣaṃ pramāṇamityanena hi viśeṣaniṣedhena kaṇṭhataḥ anumānaprāmāṇyaniṣedho'rthataḥ pratyakṣaprāmāṇyavidhiśca vivakṣitaḥ| na caitadubhayamapi pramāṇam antareṇa sidhyati| na cātra pratyakṣameva prabhavatīti cintitamādivākye| nāpi śabdopamāne, svapratyaye tayoranavakāśāt, parapratyaye'pi dharmyasiddheḥ| siddhāvapi parasyāptatvāniścayāt| tasmādatīndriyavidhiniṣedhayoranumānamanaḍgīkṛtyāśakyatvādaśakyāpahnavamanumānamityarthaḥ| dṛṣṭasādharmyaṃ ca niyatamiti śeṣaḥ| kathaṃ tenaiva tasyāprāmāṇyamiti vyāghātamātraṃ vivakṣitam? tenāyamarthaḥ---yadyanu mānamapramāṇam, kathaṃ tenaiva vidhiniṣedhasiddhiḥ? atha tena vidhiniṣedhasiddhiḥ, kathaṃ tasyāprāmāṇyamiti? kiṃ cānumānamanaḍgīkṛtya parapratyāyanāya śabdaprayogo'pyayamaśakyaḥ---paravedanapratipatterava tadantareṇāśakyatvāt| na cet parapratyāyanam, nūnamaunmattyamāviṣkaroti vakturityāha---api ceti||