Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p4
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p4
- Language
- Sanskrit
11.4.p4
śeṣaḥ| upalakṣaṇaṃ caitat| vaidharmyeṇetyapi draṣṭavyam| aprāmāṇyavidhānaṃ prāmāṇyaniṣedha eva| nāpratyakṣaṃ pramāṇamityanena hi viśeṣaniṣedhena kaṇṭhataḥ anumānaprāmāṇyaniṣedho'rthataḥ pratyakṣaprāmāṇyavidhiśca vivakṣitaḥ| na caitadubhayamapi pramāṇam antareṇa sidhyati| na cātra pratyakṣameva prabhavatīti cintitamādivākye| nāpi śabdopamāne, svapratyaye tayoranavakāśāt, parapratyaye'pi dharmyasiddheḥ| siddhāvapi parasyāptatvāniścayāt| tasmādatīndriyavidhiniṣedhayoranumānamanaḍgīkṛtyāśakyatvādaśakyāpahnavamanumānamityarthaḥ| dṛṣṭasādharmyaṃ ca niyatamiti śeṣaḥ| kathaṃ tenaiva tasyāprāmāṇyamiti vyāghātamātraṃ vivakṣitam? tenāyamarthaḥ---yadyanu mānamapramāṇam, kathaṃ tenaiva vidhiniṣedhasiddhiḥ? atha tena vidhiniṣedhasiddhiḥ, kathaṃ tasyāprāmāṇyamiti? kiṃ cānumānamanaḍgīkṛtya parapratyāyanāya śabdaprayogo'pyayamaśakyaḥ---paravedanapratipatterava tadantareṇāśakyatvāt| na cet parapratyāyanam, nūnamaunmattyamāviṣkaroti vakturityāha---api ceti||