Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p67

11.4.p67

saḍketayitureva vacanāt tadavagamaḥ| tadviṣayāṇāṃ vacanānāṃ sarveṣāmevāpratītaviṣayatvenāgṛhītasamayatayā apratipādakatvāt| na ca śaśaviṣāṇaśabdamuccārayataḥ kaścidabhiprāyo vṛttaḥ, tadviṣayo'sya vācya iti sugrahaḥ samaya iti vācyam| na hyevamākāraḥ samayagrahaḥ| gāṃ badhānetyukte apratītaśabdārthasya abhiprāyamātrapratītau samayagrahaprasaḍgāt| na ca viśeṣāntaravinākṛtaḥ kalpanāmātraviṣayo'sya vācya iti sāmpratam, ghaṭakūrmaromādīnāpi tadarthatvaprasaḍgāt| na ca sarve pratipattāraḥ svavāsanayā asadarthaśabdasambandhapratipattibhāja iti sāmpratam| parasparavārtānabhijñatayā aparārthatvaprasaḍgāt| na hi svayaṃkṛtaṃ saḍketamagrāhayitvā paro vyavahārayituṃ śakyate| na ca vyavahāropadeśāvantareṇa grāhayitumapi| na ca gāṃ badhānetivat śaśaviṣāṇāpadārthe vṛddhavyavahāraḥ| na cāyamasāvaśca itivadupadeśaḥ| na ca yathā gaustathā gavaya iti vadupalakṣaṇātideśaḥ| na ceha prabhinnakamalodare madhūni madhukaraḥ pibatītivat prasiddhapadasāmānādhikaraṇyam| tadamūḥ śaśaviṣāṇādikalpanā nāsatkhyātirūpāḥ, tathātve kāraṇābhāvāt bhūkasvapnavadasāvyavahārikatvaprasaḍgācca| tasmādanyathākhyātirūpā eveti naitadanurodhenāpyavastuno niṣedhavyavahāragocaratvamityarthaḥ||