Commentary on the Nyāyasūtra 11.4.p82
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.4.p82
- Language
- Sanskrit
11.4.p82
tadevaṃ tatpūrvakamityanena liṅgaparāmarśo'numānamiti lakṣaṇārthe vyākhyāte, atha kiṃ liṅkam, katividhaṃ veti jijñāsāyāṃ trividhamityavacchedena vyākhyāya, kiṃ lakṣaṇam iti jijñāsāyāṃ pūrvavadityādyekavākyatayā vyākhyānena parāmarśaviṣayaḥ saṃjñito vibhakto lakṣitaśca| viṣayaviṣayiṇorabhedavivakṣayā ca sāmānādhikaraṇyamiti mantavyam| evam anyānyapīti| tadyathā, manojñamattakāśinīsaṃdarśanena saṃsārirāgānumānam, śatrudarśanena krodhānumānam, viṣayabhogena sukhānumānam, rogādinā duḥkhānumānam, avikalendriyasya yogyaviṣayāvadhānena jñānānumānam, śraddhāvatāṃ yathāvidhi yāgādyanuṣṭhānena dharmānumānam, niṣiddhācaraṇenādharmānumānam, paṭvabhyāsādarapratyayaiḥ saṃskārānumānam, mithyāpratyayena bhaviṣyatsaṃsārapravāhānumānamityadhyātmam| bāhye ca jvalantaṃ tṛṇarāśimupalabhya bhaviṣyadbhasmānumānam, tathāvidhavṛṣṭyā bhaviṣyannadīpūrādijñānam, prakārāntarāvagatena vāyunā tvarāvatā vṛkṣādisaṃkṣobhānumānamityādi neyam||