Commentary on the Nyāyasūtra 11.p12
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p12
- Language
- Sanskrit
11.p12
tatra bhagavato'kṣapādasya muniṣu madhye pravaratvaṃ śrutyādibhya eva suprasiddham kimanena saṃkīrtanena? na caitadatiśayena sāṃpratamupayujyate| jagadupaśamanidānaśāstrapraṇetṛtvaṃ ca tasya tatpraṇayanameva prakaṭayadasti| tenāpi kiṃ prakaṭitena? svanibandhasya tadviṣayatāpi tadvyākhyānādeva labhyata iti| kiṃ tayāpi kathitayā? na cāsya nyāyamahodadherūttānatāpratibhāsa evāgrataḥ kartumucitaḥ| tasmād bhavitavyamatra tātparyeṇa| tadāha--atheti| tadapanīyata iti| taditi digrāgādisamutthāpitaṃ śāstrācchādakaṃ kuhetusaṃtamasamapaneyatvena parāmṛśatā śāstrasyaivāyaṃ nibandha iti darśitam| bhāṣyasya ca tadvivaraṇarūpasya śāstraśarīrarūpatayā na śāstrādādhikyaṃ manyate, mīmāṃsāyā iva vedāt| ata eva nātratyaṭīkāyāḥ vāttikāntena virodhaḥ| etena śāstrasya yo nibandho bhāṣyagranthaḥ sa kutārkikājñānanivṛttihetuḥ kariṣyata iti vyākhyānaṃ ṭīkāvirodhenopekṣaṇīyam| nanu sūtroktaprayojanānuvādaḥ punaḥ kimartham? na hīdamanūdya kii*cad vidheyaṃ pratiṣedhyaṃ veha vidyate ityata āha--sūtreti| atha svanibandhasya prayojanavattāpradarśanena kiṃ siddhyatītyata āha--prekṣāvaditi| nanu vyutpitsavo vyutpattimaghikṛtya pravartante| ato vyutpādanapravṛttau vyutpattirevāmīṣāṃ prayojanamiti kimapareṇa prayojanenetyata āha--vyutpādamātrasyeti|