Commentary on the Nyāyasūtra 11.p319
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p319
- Language
- Sanskrit
11.p319
prayujyeran saṃbhāvyeranniti| na tu teṣāmasti saṃbhavati prayoga iti| nanu lakṣaṇena padārthasvarūpaṃ na vyavasthāpyate, api tu vyavasthitaṃ jñāpyate, tat kuto lakṣaṇatantrtvamityata āha--lakṣyata iti lakṣaṇamiti| nanu yadi pṛthagabhidhānenaiva vāde codanīyatvaṃ pratipādyate, kathaṃ nyūnādhikāpasiddhāntānāṃ pṛthaganabhidhāne tatra codanīyatvapratipattiḥ? athānyathāpi teṣāṃ tad gamyata eva tadā hetvābhāseṣvapi sa eva prakāro'sta, kṛtaṃ pṛthagabhidhānenetyata āha--hetvābhāsānāṃ ceti| ayamāśayaḥ| na hi hetvābhāsāḥ pṛthagabhihitā ityeva vāde codanīyatvaṃ teṣāṃ gamyate| api tu vādasya tattvapratipitsukathātvāt, hetvābhāsānāṃ cānudbhāvane tattvapratipattivyāghātāt tattvabubhutsunā avaśyamudbhāvanīyāste| anyathā vādo vādatvaṃ jahyāt| hetvābhāsānāṃ cānudbhāvanaṃ tattvapratipattivyāghātakamiti| ayameva ca nyāyo viśeṣataḥ pṛthagabhidhānena sūcitaḥ sūtrakāreṇa| sa ca nyūnādiṣu samāna iti| evaṃ ca vyavasthite vārtikakṛto'pi praśno nāprāstāvika ityāha--tatra pṛcchatīti| nanu yadi jalpavitaṇḍayostattvapratipādanārthamavatāraḥ kim apratibhādyudbhāvanena? atha na tadarthatvaṃ tayoḥ, kiṃ tadavatāreṇa? na cānyārthatve tayoretacchāstravyutpādyatvamityata āha--sāhaṃkāro hīti| ahaṃkṛtasya tasya
Linked texts (2)
- Ātmatattvaviveka — Udayana, Sanskrit
- Tārkikarakṣā — Varadarāja, Sanskrit