Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 11.p47

Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p47

Language
Sanskrit

11.p47

etenaitadapi nirastam yat prāmāṇyānavadhāraṇe aprāmāṇyānavadhāraṇamapi katham? prāmāṇyaniścayena hi tat niścīyate| tadanavadhāraṇe tu vyatirekaniścayo'pi katham, vipakṣasya tathātvāniścayāditi? svarūpato dharmataścānavadhāritenaiva satā pramāṇena svaviṣayaniścayasiddheḥ| nanu nāstyevāsau vādī yaḥ prāmāṇyāniścaye'pi vipratipadyeta| na hi prāmāṇyaṃ svīkṛtya tanniścaye vipratipattiḥ, svīkārasya niścayamūlatvāt| na cāsvīkṛtya, pramāṇaśūnyavipratipatteḥ sarvatra sulabhatayā sarvavādavidhiniṣedhavyavahāravilopaprasaṅgāt| aniścite ca prāmāṇye tadatadrūpasaṃdeho'pi kvacid durlabhaḥ, viśeṣasmṛterabhāvāt tatpūrvakatvācca sarvasaṃśayānām| nāpi sarvatrāprāmāṇyāsa*janam, prāmāṇyagrahaṇopāyanirākaraṇasyāprāmāṇye'pi tulyatvāt| vikalpanirmitamavicāramanoharaṃ prāmāṇyādikamādāyāpi nāsya durvicārasya nirvāhaḥ| prāmāṇyānabhyupagame vikalpanirmāṇasyāpyasiddheḥ| na ca vikalpanirmite na saṃśayādivyavahāraḥ samasti| nahi vājiviṣāṇaṃ veti kaścit sandigdhe, nāpi naraviṣāṇamiti kasyacid viparyayaḥ| tasmādasti prāmāṇyādikaṃ tanniścayaśca| tadupāyastu cintāmarhati| evaṃ cānvayo'styeva| tat kathaṃ kevalavyatirekyanumānam ityāśaḍkya saṃpratipattirūttaram--anvayavyatirekī veti|