Commentary on the Nyāyasūtra 11.p87
Nyāyabhāṣya (complete text) 11.p87
- Language
- Sanskrit
11.p87
iti| tadapyanupapannam, putrādiviyogajanyaduḥkhahānimicchato keṣāi*cad viṣaśastrodūndhanadāvapi pravṛttidarśanāt| prekṣāvanto naivaṃ kurvantīti cet--na, puruṣārthatvāvirodhāt| na hi paradāreṣu śāstraniṣedhāḍkuśanivāritāḥ prekṣāvanto na pravartanta iti| na tatra kāmaḥ puruṣārthaḥ, api tvalpīyaḥ sukhaṃ mahānanartha iti nivṛttiḥ| tathā viṣādāvapi pravṛttasya śāstragarhitatvādalpīyānanartho nivartate| mahīyān pravartata iti na te pravartanta iti| iyameva hi prekṣā yat puruṣārthatve'pi lokaśāstravirodhaparāmarśaḥ, na tu apuruṣārthatvādeva svarūpeṇeṣyamāṇatāmātranibandhanatvāt puruṣarthatāyāḥ| ataeva na yatra lokaśāstravirodhaḥ, tatra vyādhyādiparipīḍitāḥ prayāgavaṭaprapātānaśanādināpi dehaṃ tyajantaḥ prekṣāvanto dṛśyante| na hi kaścid duḥkhanivṛttimanubhaviṣyāmīti tatsādhane pravartate, api tu duḥkha hāsyāmīti| api ca duḥkhanivṛtteranubhūyamānatāmātraṃ vivakṣitam,