Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 21.3.p29

Nyāyabhāṣya (complete text) 21.3.p29

Language
Sanskrit

21.3.p29

pratīkṣate yena rūpajñānānumitaṃ dravyam indriyarthayordravyayorantaraṃ syāt| api ca rūpamātramagṛhyamāṇe dravye svatantraṃ gandhādivad gṛhyamāṇaṃ kathamantarā svāśrayamanumāpayet, ākāśādīnāmāśrayāṇamagrahaṇāt? tasmād viṣaktāvayavatejodravyāpratyakṣatvasamāropamātreṇa dūṣaṇaṃ vakṣyamāṇaṃ tvanyathāsiddhatvadūṣaṇaṃ pāramārthikaṃ draṣṭavyam| athābhāvo'ntaraśabdavācya iti, nāsmākaṃ mūrtadravyābhāvādanyat ākāśamastīti bhāvaḥ| dūṣayati--sa svatantraścakṣurviṣayo na bhavati indriyaṃ cārthaṃ cāntarā abhāvo grāhyaḥ, tena sahārthasya grahaṇaṃ sāntaragrahaṇam| na cendriyārthayormadhyate kasyacit saṃyuktasya vā samavetasya vā grahaṇamasti, yattantro'yamabhāvo gṛhyeta iti bhāvaḥ||