Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 21.3.p34

Nyāyabhāṣya (complete text) 21.3.p34

Language
Sanskrit

21.3.p34

aparamapi hetuṃ dūṣayati--yat punariti| yugapadgrahaṇamasiddham, tadabhimānastu anyathāsiddhaḥ| acintyo hi tejaso lādhavātiśayena vegātiśayo yadudayagiriśikharam ārohatyeva mārtaṇḍamaṇḍale bhavanodareṣvāloka ityabhimāno laukikānām| tādṛśaṃ cākṣuṣamapi teja iti krameṇāpi gacchad yugapattatra tatra lakṣyate| na caikasmādeva karmaṇo yugapad durāntikasaṃyogā bhavantīti yuktam| taddhi svakārye janayitavye svāśrayapratyāsattim apekṣate| anyathā madhurāsthasya devadattasya karma pāṭaliputreṇa devadattaṃ yojayet| vegākhyasaṃskārajamapi karmana sahasā śaramantarāladeśena ca lakṣyeṇa ca yojayati| tasmāt mithyaiva yaugapadyābhimāna iti| codayati--kathaṃ punariti| asti hi śākhācandramasoḥ grahaṇe yaugapadyābhimānaḥ| na cāyamasati bādhake mithyeti vaktuṃ śakyaḥ| so'yamabādhito bodho'vabodhayatyaprāpyakāritāṃ cakṣuṣa ityarthaḥ| pariharati--idamiti| indriyaṃ yadyagatvānāgatamarthaṃ gṛhṇīyāt, kimasya kuḍyakaṭādyāvaraṇamapakuryāt yena tadāvṛtaṃ na gṛhṇīyāt| gatau tu sparśavatā prasādarahitena saivāsya pratibaddheti na prāpnoti viṣayam, aprāptaṃ ca na gṛhṇāti| prāyogastu, cakṣuḥśrotre prāpya svaviṣaye kāryaṃ kurutaḥ, janakatve sati