Commentary on the Nyāyasūtra 21.3.p61
Nyāyabhāṣya (complete text) 21.3.p61
- Language
- Sanskrit
21.3.p61
kramaprāptasyāvyabhicāripadasya tātparyaṃ brūvāṇo bhāṣyasyāpi tātparyamāha--grīṣme marīcaya itīti| yadyapi sāmānyalakṣaṇenaiva vyabhicāriṇo nirastāḥ pratyayāḥ tadapekṣaṃ ca viśeṣalakṣaṇam, anyathā anumānādipadeṣvapyabhicādipadamupādeyaṃ syāt, tathāpi siddhe satyārambho niyamārthaḥ| dvayī hi pramāṇānāṃ gatiḥ| kii*cat sattāmātreṇapramāsādhanaṃ yathā pratyakṣam| na hi cakṣurādīnāṃ grahaṇamupayujyate, api tu sattaiva| anumānādīna tu svajñānena pramāsādhanāni| na khalvagṛhītaṃ liḍgaṃ vā śabdo vā āgamasahitaṃ sādṛśyaṃ vā yathāviṣayam ādadhāti pramām| tatrānumānasya pramopajananāt prāgeva arthāvyabhicāragrahaṇamapekṣate nānyathā| tataḥ pramā sidhyatīti| śabdādau tu yadyapi pramopajananaṃ prati nārthāvyabhicāragrahāpekṣā, tathāpi śakyamatirohitārthamantramadhyapatitasya drāgityeva pratīyamānārthasyāpi,