Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 28.p3.32

Nyāyabhāṣya (complete text) 28.p3.32

Language
Sanskrit

28.p3.32

teṣāmapavarge śraddhādarśanādasti tadupāyābhyāsaḥ prāgabhavīya ityanumīyate| tena teṣāmapi prāgbhavīyasaṃskāravaśātpratibhopāvasanīyeti| abhyupeyādabhimukhamupetya jānīyāt gurvādibhiḥ sahetyarthaḥ| nītārtham gatārtham || 48 || nyā. sū. || 4 || 2 || 49 || tadanena gurvādibhirvādaṃ kṛtvā tatvanirṇaya uktaḥ| yadi ca manyeta pakṣapratipakṣaparigrahaḥ pratikūlaḥ parasya gurvādestasmānna vādo'pyucita iti| tatredaṃ sūtramupatiṣṭhate| pratipakṣahīnamapi vā prayojanārthamarthitve (sū. 49)|| vyācaṣṭe tamabhyupeyāditi varttate| parato gurvādeḥ prajñāmupāditsamānastattvabubhutsāprakāśanenātmanaḥ śarīrādibhyo bhedaṃ bubhutsaityabhidadhānaḥ svapakṣamanavasthāpayan svadarśanaṃ gurvādikṛtādvicārātpūrvapakṣocchedena siddhāntavyavasthāpanalakṣaṇāt svadarśanaṃ pariśodhayet| anyonyapratyanīkāniṃ ca prāvādukānāṃ darśanānyayuktaparityāgena yuktaparigrahaṇena ca pariśodhayediti saṃbadhyate || 49 || nyā. sū. || 4 || 2 || 50 || nanu yatra vādasyaiva daśeyamīdṛśī tattvanirṇaye dattajalāñjalī tarhi jalpavitaṇḍe ityata āha| svapakṣarāgeṇa caikai nyāyamativarttante| tatra| tattvādhyavasāyasaṃrakṣaṇārthaṃ jalpavitaṇḍe bījaprarohasaṃrakṣaṇārthaṃ kaṇṭakaśākhāvaraṇavat (sū. 50) iti sūtram| tad vyācaṣṭe anutpannatattvajñānānāmiti || 50 || nyā. sū. || 4 || 2 || 51 || na kevalaṃ tadarthaṃ ghaṭamānānāṃ jalpavitaṇḍe api tu vidyānirvedādibhinaśca pareṇāvajñāyamānasya| tābhyāṃ vigṛhya kathanam (sū. 51) iti sūtram|