Pramāṇa · Search · About · API

Commentary on the Nyāyasūtra 8.p3.4

Nyāyabhāṣya (complete text) 8.p3.4

Language
Sanskrit

8.p3.4

ekaiko'vayavo na tāvat kṛtsne'vayavini vartate-- tayoḥ parimāṇabhedāda'vayavāntarasaṃbandhābhāvaprasaṅgācca, nāpyavayavyekadeśe-- na hyasyānye avayavā ekadeśabhūtāḥ santīti || 7 || nyā. sū. || 4 || 2 || 8 || athāvayaveṣvavayavī vartate ?--- teṣu cā'vṛtteravayavyabhāvaḥ || 8 || na tāvat pratyavayavaṃ vartate-- tayoḥ parimāṇabhedād dravyasya. caikadravyatvaprasaṅgāt, nāpyekadeśe-- sarveṣvanyāvayavābhāvāt, tadevaṃ na yuktaḥ saṃśayaḥ-- nāstyavayavīti || 8 || nyā. sū. || 4 || 2 || 9 || pṛthak cāvayavebhyo'vṛtteḥ || 9 || pṛthak cāvayavebhyaḥ= dharmibhyo dharmasyāgrahaṇāditi samānam || 9 || nyā. sū. || 4 || 2 || 10 || na cāvayavyavayavāḥ || 10 || nyā. sū. || 4 || 2 || 11 || ekasmin bhedābhāvād bhedaśabdaprayogānupapatterapraśnaḥ || 11 || kiṃ pratyavayavaṃ kṛtsno'vayavī vartate athaikadeśeneti nopapadyate praśnaḥ, kasmāt ?, ekasmin bhedābhāvād bhedaśabdaprayogānupapatteḥ= ’kṛtsnam’ ityanekasyāśeṣābhidhānam. ’ekadeśaḥ’ iti nānātve kasyacidabhidhānam, tāvimau kṛsnaikadeśaśabdau bhedaviṣayau naikasminna'vayavinyupapadyete-- bhedābhāvāditi || 11 || nyā. sū. || 4 || 2 || 12 || anyāvayavābhāvād naikadeśena vartate ityahetuḥ--- avayavāntarabhāvepyavṛtterahetuḥ || 12 || avayavāntarābhāvāditi, yadyapyekadeśo'vayavāntarabhūtaḥ syāt tathāpyavayave'vayavāntaraṃ varteta nāvayavīti-- anyo'vayavīti| anyāvayavabhāvepyavṛtteḥ-- ’avayavino naikadeśena vṛttiḥ-- anyāvayavābhāvāt’ ityahetuḥ| vṛttiḥ kathamiticet ? ekasyā'nekatrā''śrayāśritasaṃbandhalakṣaṇā prāptiḥ| āśrayāśritabhāvaḥ kathamiticet ?