Pramāṇa · Search · About · API

Tarkikaraksha 3.26

Tārkikarakṣā 3.26

Language
Sanskrit

3.26

dharmiṇaḥ samavāyikāraṇatvena pūrvaṃ bhāvāvaśyambhāvāt
ata eva na dvitīyaḥ na ca tṛtīyaḥ anityatvadharmotpatteḥ
atadākāro vā dharmo na dharmiṇastadākāratāmāpādayatīti | tanna dharma eva hi dharmiṇa ākāraḥ na tu tenāpādyamarthāntaramasti tataścāyuktāṅgatvaṃ tadākārāpādakatvasyāyuktasyāṅgīkārāt | kathaṃ dharmiṇo bhinna
ākāraḥ syāditi cet na bhinnasyaivākāratvāt | na
cātiprasaṅgaḥ svabhāvato vyavasthānāt | kālpanikaṃ
dharmadharmibhāvamabhyupagacchatāpi kālpanikasyāpi bhedasyāvaśyābhyupagamanīyatvāt | na hi svayameva svasya
dharmo bhavati ātmāśrayatvaprasaṅgāt svavyāghātaśca
idamasādhakamityatrāsādhakatvayogādasādhakaṃ tatkiṃ
tadākāramatadākāraṃ vā bhinnamabhinnaṃ vā kāryamakāryaṃ
vetyādivikalpapravṛtterduvāratvāt | evaṃ hetudṛṣṭāntayorapi yojyam | evamanya ākāro na bhavatyanyatvādityādāvapi darśayitavyam | atra sarvatra dharmadharmibhāvānabhyupagame tavāpi na hetusādhye syātām | tadabhyupagame vā na pratiṣedha iti sarvatrāpi vyāptihānyā
yuktāṅgahāniśca darśayitavyā | upalabdhiyogādupalabdhastatrāpi tatheti yuktiyogādyuktastatrāpi tatheti
kṛtiyogāt kāryaṃ tatrāpi tathetyādāviṣṭaprasaṅgatvamaasiddutāṃ vādihetorutkrāntaṃ sādhayet svayam
taddūṣaṇānmūlahetubhaṅgaḥ kāryasamo mataḥ