Pramāṇa · Search · About · API

Andhakaravada 3.p155

Andhakāravāda 3.p155

Language
Sanskrit

3.p155

mahān mahataḥ ca evaṃkrameṇa jātaṃ prākṛtameva ahaṃkārarūpam ādhibhautikam. sarvebhyo'pi etebhyaḥ sadgupebhyaḥ khalu vilakṣaṇam avidyāyāḥ pañcaparvāntarbhūtaṃ jīvāntaḥkaraṇaprāṇendriyadehasaṃghāte anyonyādhyāsavaśena aupādhikabhrāntirūpaṃ turīyaṃ cāpi asadrūpam ahaṃkāraṃ bhavatyeva. evameva tamaso'pi cāturvidhyāṅgīkāre na vāllabhamate kācana visaṃgatiḥ śakyaśaṃketi ahaṃ tamaso'pi cāturvidhyam auhe. anyathā bhāgavatasya śrutigītāsūtrasandehavārakatvāṃgīkāreṇa tadādhāreṇa tamaso māyikatvasthāpane tu śrutyādiṣvapi nirūpitaṃ tamo māyikaṃ syāditi mahato bhayasya nivāraṇāvaśyakatāṃ aham atra anubhavāmi. andhakāravādakartṛbhiḥ śrīpuruṣottamaistu “yathāhi bhānoḥ udayo nṛcakṣuṣaṃ tamo vihanyād...” (bhāga.purā.11| 28| 34) iti bhāgavatavacanānurodhena nṛcakṣuṣyeva māyikīṃ tamaḥsthitiṃ svīkṛtya anyatra tamo'vasthānaṃ nirākṛtam. bhāgavatetu “yathā ghano arkaprabhavo arkadarśito arkāṃśabhūtasya ca cakṣuṣaḥ tamaḥ” (bhāga.purā.12|4|32) iti vacane cakṣuṣaḥ tamaso'pi na māyāprabhavatvaṃ kimuta arkaprabhavatvaṃ, naca māyādarśitatvaṃ pratyuta arkadarśitatvameva ucyate. naca etāvatā atamorūpatvaṃ kintu tamorūpatvañcāpi pratipāditameva. tadetat sakalaṃ tamasaḥ cāturvidhyāṃgīkāraṃ vinā gomayapāyasanyāyena sarvathā asamañjasameva bhavediti tanmā bhūditi prayāso mama iti alam atipallavitena. punaśca prastutaviṣayavimarśe svavaiduṣyopetaparyanuyogena viṣayasvārasikabodhavaiśadyāya vicāragoṣṭhyāṃ bahūpakurvatāṃ tatra bhavatāṃ śrīprahlādācārimahodayānāṃ prati bahutaraṃ svakārtajñyaṃ prakāśayan iha viramāmi.